تالارهای گفتگوی انجمن دانش پژوهان ایران

[sara]

عظيمي به روايت عظيمي
در ابتدا بايد از پدر و مادر سپاس گويم که همچون اکثريت پدران و مادران منطقه ما (آران) يا تمامي حاشيه کشور با تلاشي اعجاب انگيز. در گوشه يي از کوير تشنه از هيچ، زندگي ساختند. کوير حداقل براي ما کويريان اعجاب انگيز است. شايد شب هاي ستاره باران کوير است که ما مردمان اين صحراي پهناور کشور را بر اين مي دارد که حتي در دل هر تاريکي به روشنايي دل بنديم.

در همين محيط بود که راهي مدرسه شديم. مدير مدرسه ما هميشه در کنار تنبيه بدني با شلاق چرمي مشهورش، هديه هاي زيباي مداد رنگي، دفتر و کاغذ را آماده داشت. پيرمرد نازنيني که در مواردي شيطنت هاي ما به عذابش مي آورد و تنبيه مان مي کرد، نمي توانست اشک هاي کودکانه مان را تحمل کند و لذا با هديه يک مداد رنگي، يک دفترچه و يک خط کش دوباره لبخند را بر لبانمان مي نشاند. هيچ گاه نخواسته ايم از زندگي اين مرد پر محبت چيزي بيش از اين بدانيم چون هميشه نگران بوده ايم که نکند غبار واقعيت هاي سخت زندگي، اين خيال زيباي کودکانه را که از اولين روزهاي مدرسه در ذهن مانده است در هم شکند و بعد معلم ديگرمان که هميشه مي کوشيد همه کوتاهي ها و تقصيرهاي ما را خود به گردن گيرد تا نکند بچه هاي عزيزش اندوهگين باشند يا تنبيه شوند. آيا آنها محيط پرورشي مدرسه را بهتر از ما مي فهميدند ؟ آيا تعليمات عمدتاً مکتب خانه يي آنها که متکي بر شاهکارهاي الهي، عرفاني و ادبي فرهنگ ما بود کارايي بيشتري از تعلميات متکي بر (بابا نان داد) داشت؟ در هر صورت ذخاير بي پايان مهرباني و محبت اين مردان به همراه سلوک عارفانه شان بود که هرچند با دست هاي خالي و امکانات مادي ناچيز تلفيق شده بود کتاب را براي ما دوست داشتني، علم را براي ما وسيله حل مشکلات و محبت و گذشت و دوست داشتن را براي ما سازنده محيط اجتماعي ساخت. يادشان به خير.سال هاي مدرسه سپري شد، به دبيرستان رفتيم و قدم به دنياي شعر و ادب، منطق و رياضي، تاريخ و جغرافيا و... معلمان برجسته و پر تلاش تازه يي گذاشتيم. يکي از اين معلمان (در دوره اول دبيرستان) وقتي پا به مدرسه مي گذاشت مي دانستيم که ديگر زور و زر در مدرسه جايي ندارد. جالب آنکه او، خود زر و زوري در مدرسه نداشت. سرمايه اصلي اش در اين بود که همه مي دانستند او مردي به راستي مسلمان، انسان، متقي و پرهيزکار است. دوره دوم دبيرستان را در شهر کاشان در خدمت معلماني بوديم که با تلاش فراوان و همتي بلند به آموزش علمي ما پرداختند و واقعاً چه شايستگي ها که در اين آموزش نشان دادند. رشته تحصيلي ما رياضي بود. در همين دوره بود که منش عارفانه و عميق انديشه هاي معلم ادبيات مان ما را به دنياي پررمز و راز شعر و ادب هدايت کرد. يکي از اين روزها (داش آکل) را در کلاس خوانديم و هيچ گاه خشم و عصيان ناشي از ناتواني در مقابله با ظلمي که بر داش آکل رفته بود از تفکرمان رخت برنبست. در همين دوره برايمان توضيح دادند چگونه بايد اين بيت را فهميد که (به نام خداوند جان و خرد/ کزين برتر انديشه بر نگذرد) يا تفاوت سي مرغ و سيمرغ در منطق الطير چيست يا چگونه کثرت به وحدت مي گرايد و... دوره دوم دبيرستان نيز سپري شد. وارد دانشگاه شديم. اساتيد بزرگي که در آن زمان در رشته هاي درسي ما تدريس مي کردند يکباره ما را به دنياي اعجاب انگيز، غريبه و ناآشنا- و اعتراف مي کنم- نامفهوم براي ما هدايت کردند. بحث قانون و حثوث اساسي را در چارچوب ذهني يک نوجوان رياضي خوانده تازه از کوير سنتي آمده تصور کنيد و مباحثي از اين قبيل را که؛ افراد چه حقي در مقابل حکومت دارند؟ حق و حقوق قانوني نمايندگان مجلس کدام است؟ مردم چه حقوقي را به آنان تفويض کرده اند؟ قرارداد اجتماعي چيست؟ و...بپذيريم در همين زوال اگر براي ما از اتم، انرژي اتمي و بمب اتمي صحبت مي کردند شايد زودتر مي فهميديم. از اينها پيچيده تر علم اقتصاد و تعادل عمومي بود يا رشد و توسعه هماهنگ اقتصادي يا تعادل خرد و تعادل کلان. خلاصه کنم که دوره ليسانس را با نمرات عالي گذرانديم و سردرگم شديم، شايد اين داستان يکي از انعکاسات و نمونه هاي عيني عقب ماندگي تاريخ ايران از تحولات مدرن بشري از يک طرف و پيچيدگي هاي ماهيتي و ذاتي علوم اجتماعي در کل بود. شايد روش آموزش علوم اجتماعي همين باشد که بايد از مفاهيمي هرچند ناآشنا و نامفهوم شروع کرد و در مسيري دايره يي پيش رفت و به نقطه اول بازگشت و مطالعه را با عمق و ماهيتي تازه شروع کرد. شايد... به هر حال دوره هاي بعدي دانشگاهي يکي پس از ديگري سپري شد. بارها و بارها به نقطه اول رسيدم و از نو خواندم و پس از اتمام تحصيلات به دامن وطن که خود در تب و تاب پيروزي انقلاب اسلامي بود بازگشتم و فرصت بسيارارزنده کار در سازمان برنامه و بودجه و تدريس همزمان در دانشگاه هاي کشور را به دست آوردم. همکاري طولاني با متخصصان بسيارشايسته و ارزنده سازمان برنامه و بودجه امکان وسيع و قابل توجه فراگيري و آموزش کاربردي در دنياي تحقيق و سياستگذاري اقتصادي- اجتماعي در دوران پس از انقلاب اسلامي، تدريس دروس اقتصاد ايران و توسعه اقتصادي و برنامه ريزي اقتصادي به دانشجوياني که عميقاً به دنبال درک و فهم مکانيسم هاي پيچيده تحولات اجتماعي، اقتصادي و سياسي کشور بودند، همگي افق هاي تازه يي را براي تفکر و انديشه فراهم آورد. اين دوره چهل ساله از تاريخ معاصر ما دوره يي سراسر تب و تاب، دوره يي سراسر تحول، دوره يي انباشته از آزمايش هاي تازه و براي من دوره يي به مراتب متحول بود. جامعه سنتي کشور به شدت در حال فروپاشي بود. ايران وارد دوران تازه يي از گذر تاريخي خود شده بود. اصطلاح (قديمي) به تدريج با اصطلاحات (کهنه) و (بد) مترادف مي شد. به موازات آن واژه (نو) به تدريج معاني خوب و شايسته را از آن خود مي کرد. فقري که به طور عمومي در جامعه سنتي لمس کرده بوديم، اکنون به فقر در بطن توزيع نامتعادل شهري بدل مي شد.

با اين همه باز هم بايد از همه معلمان و مربيان پيش گفته سپاسگزار باشيم و به همين نحو از همسر و فرزندانم که تحمل خستگي هايم را داشته اند و با عشق و محبت شرايط را برايم فراهم آوردند.
يادبود اقتصاددان طرفدار حاکميت قانون و توسعه
پنجمين سالگرد مرحوم دکتر حسين عظيمي (آراني) استاد و نظريه پرداز اقتصادي فقيد کشورمان در همايش «حاکميت قانون و توسعه» گرامي داشته مي شود.

اين همايش بعدازظهر امروز از ساعت 5 تا 7 بعدازظهر در محل دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبايي (خيابان شهيد بهشتي، نبش احمد قصير) برگزار خواهد شد.در اين مراسم دکتر محسن رناني، عليرضا ناصري، احمد ميدري و هادي وحيد سخنراني خواهند کرد.دکتر فرشاد مومني و دکتر علي ديني ترکماني در ميزگردي به بررسي آرا و عقايد زنده ياد عظيمي خواهند پرداخت.جمعه صبح هم مراسمي بر سر مزار ايشان (بهشت زهرا، قطعه 88 (هنرمندان و فرهيختگان)) برگزار مي شود.
تورم راهنمايي بر بحران در تئوري اقتصادي
در چند سال اخير تورم با نرخي نگراني آور در بسياري از کشورهاي غربي و ايران در حال افزايش بوده و از مهم ترين مشکلات اقتصادي آنان است. در دوره هاي گذشته نيز تورم به صورت خطري جدي براي ثبات ملي پاره يي از کشورها جلوه گر شده است.

به تدريج نرخ هاي تورمي در جهان سرمايه داري با استثناهايي محدود، ابعادي نگران آور به خود گرفته است. نرخ سالانه تورم در 1974 در ژاپن به حدود 23 درصد و در انگلستان اوايل سال 1975 به 24 درصد رسيد. حال بايد ديد اقتصاددانان چگونه اين تسريع در تورم را توضيح مي دهند و چاره انديشي آنها چه است؟در اين کتاب سعي شده در ابتدا به بيان کلياتي بسيار مختصر پيرامون نظريه هاي متفاوت توضيح تورم پرداخته شود و به سوالات بالا پاسخ داده شود. اين اثر ج. ا تروي ثيک و ترجمه دکتر حسين عظيمي است که در سال 1362 توسط انتشارات اميرکبير به چاپ رسيده است.
کارکردهاي نظام سياسي در فرآيند توسعه
نظام سياسي در فرآيند توسعه در انديشه هاي دکتر عظيمي آراني از سوي جهاد دانشگاهي دانشکده تهران تدوين و گردآوري شد. چاپ اول اين کتاب (1384) در هزار نسخه با اشاره به مجموعه سخنراني هاي مرحوم دکتر عظيمي آراني از سوي سازمان مديريت و برنامه ريزي کشور منتشر شده است. در بخشي از فهرست اين کتاب به موضوعاتي از جمله نگاهي به نقش دولت در توسعه اقتصادي، در فرآيند توسعه، بر بستر اين اقتصاد جامعه مدني شکل نمي گيرد، خروج از بحران نيازمند برنامه يا معجزه، دولت در علم اقتصاد و توسعه اقتصادي، مناسبات اقتصادي طراحي شده در قانون اساسي، الزامات تحولات توسعه يي و ساختار نهادي دولت به چشم مي خورد.دکتر سيدمنصور خليلي عراقي در مقدمه اين کتاب آورده است؛ آخرين نوشته او در شب قبل از فوت درباره برنامه چهارم توسعه اقتصادي بود.
مدارهاي توسعه نيافتگي در اقتصاد ايران
اين کتاب مجموعه يي از مقالات دکتر عظيمي است که با يک مقدمه مفصل نويسنده تلاش کرده است تا مباحث مطرح شده در آن را به نظم کشيده و به هم مرتبط سازد. دکتر عظيمي در مقدمه اين کتاب اشاره کرده اند که آن را براي بهره برداري دانشجويان رشته اقتصاد تدارک ديده اند. مجموعه مباحث مطرح شده در اين کتاب در واقع ماحصل سال ها تحقيق، تدريس و کسب تجارب آموزشي اجرايي و مشورتي در حوزه هاي برنامه ريزي توسعه و اقتصاد ايران هستند. در مقدمه اين کتاب، دکتر عظيمي چشم اندازي از گذشته، حال و آينده اقتصاد ايران ارائه کرده و به بررسي مشکلات و برخي راه حل ها پرداخته اند. اين کتاب که مشتمل بر 6 بخش است به بررسي اصلي ترين مسائل و چالش هاي پيش روي اقتصاد ايران پرداخته است.
سياست اجتماعي در کشورهاي در حال توسعه
وضعيت شرم آور موجود که در آن آثار سوء تغذيه طولاني و امراض نشده باعث زندگي نيمه جان بسياري از انسان ها شده است. آثار اين وضعيت که به صورت ناتواني و ضعف در آنان ديده مي شود به همان اندازه براي آينده توسعه ملي کشورها با اهميت است و سرنوشت فاجعه آميز چند ميليارد نفر از جمعيتي که در کشور هاي کم توسعه يافته زندگي مي کنند يعني بيش از 70درصد جمعيت جهان. اين نوشته به بررسي اجمالي آثار توسعه يي سياست هاي اجتماعي که در کشورهاي در حال توسعه اتخاذ مي شود، مي پردازد و نوشته آرتور ليوينگستون و ترجمه دکتر عظيمي است.
ايران امروز در آيينه مباحث توسعه
در اين کتاب دکتر عظيمي چارچوب نظري توسعه از ديدگاه خود را به تفصيل تشريح و در جريان مباحث کتاب اين چارچوب را با شرايط امروز ايران تطبيق داده است. مجموعه مباحث اين کتاب با نگاهي انتقادي مشتمل بر روش شناسي و مفاهيم، بررسي وضعيت موجود اقتصاد کشور و ارائه برخي راه حل ها براي اصلاح روش ها، فرآيندها و ديدگاه هاي توسعه يي، خصوصاً در نهادهاي موثر و تصميم ساز کشور است.

[Google]