تالارهای گفتگوی انجمن دانش پژوهان ایران

[HABIB]

دريايي بااهميت اقتصادي و بازرگاني به عنوان دروازه انتقال تمدن مشرق به ساير نقاط دنيا
خليج فارس خاستگاه نخستين تمدن ها

خليج هميشه فارس، نامي ماندگار از قديم تا هميشه، تا وقتي که ايران زنده است، تا وقتي که ايراني زنده است. اگر طي چند سال اخير به بهانه برخي دشمن تراشيها و ناآگاهي به تاريخ و تمدن کهن ايران زمين و بي اطلاعي از پيشينه هزاران ساله اين سرزمين با همه خشکيها و درياهايش، برخي از دشمنان سعي در تعويض نام خليج فارس دارند بايد با يادآوري تاريخ اين ديار آنان را متوجه اشتباه عمدشان بکنيم. بايد دنيا بداند که خليج فارس، خليج هميشه فارس ايران بوده، هست و خواهد بود. بديهي است خليج فارس به علت راه داشتن به اقيانوس و درياهاي آزاد در طول تاريخ مورد توجه ملل حاشيه آن بوده است. ساکنان سواحل خليج فارس يعني اقوامي چون ايلاميها، آشوريها، سومريها، آکديها، بابليها، مديها و پارسيان در طول تاريخ بنيانگذار تمدنهاي درخشاني بوده اند. در اين دريا همه ملل و اقوام همچون پارسيان، مصريها، يونانيها، سومريها، هنديها، فينقيها، مقدونيها و اعراب به دريانوردي پرداخته اند و هر زمان متناسب با موقعيت سعي در شناخت بيشتر و تسلط بر سوامل و منابع آن نموده اند. نام خليج فارسدر تعريف جغرافيايي، خليج فارس عبارت از پيشرفتگي دريا در خشکي است که حد واسط سرزمين ايران و شبه جزيره عربستان مي باشد. اين دريا از قديم در بين اعراب، "بحرالفارس" نام داشته و در ماخذ اسلامي نيز بدين نام آمده است. در کتاب "حدود العالم" که يک هزار سال پيش تاليف شده و قديمي ترين کتاب فارسي موجود در دانش جغرافياست در خصوص اين دريا آمده است:"خليج پارس از حد پارس برگيرد، با پهناي اندک تا به حد سند رسد". در نوشته هاي غربي اين دريا با نام "پرسيکوس سينوس"((Sinus Persicus يا "پرسيکوم ماره" آمده است. در خصوص قدمت نام خليج فارس بايستي گفت از اسناد و مدارک زمان هخامنشيان چنين برمي آيد که نام "درياي پارس " از دوران گذشته مورد استفاده بوده است چنانکه در کتيبه اي که از داريوش پادشاه هخامنشي در تنگه سوئز بدست آمده از آن به عنوان "درياي پارس" ياد شده است. در زمان ساسانيان نيز خليج فارس را به نام "درياي پارس" ناميدند. در چند سال اخير عوامل استکبار در راستاي سياست "اختلاف بينداز و حکومت کن" و به منظور ايجاد تضاد ميان ايرانيان و اعراب، خليج فارس را نام جعلي "خليج عربي" بر سر زبانها انداختند. هدف ديگر استکبار از ايجاد هياهو در خصوص اين تغيير نام ايجاد شکاف در جبهه مبارزه اعراب عليه اسرائيل بود که در اين زمان در اوج خود قرار داشت و بدين ترتيب تلاش داشت فشار اسرائيل را کاهش دهد. در سال 1331در تحريفي آشکار روزنامه "تايمز" لندن نام جعلي خليج عربي را به جاي خليج فارس بکار برد. اين اقدامات به علت ايجاد زمينه هاي سياسي غلط توسط برخي از سياستمداران نادان محلي به سرعت در جهان عرب مورد توجه واقع شد. اصولا در گذشته خليج فارس يک درياي داخلي ايران بوده است و بنابراين واضح و اصولي است که نام آن برگرفته از ايران باشد، هر چند با هجوم استعمارگران اروپايي به منطقه و عدم توانايي دولت هاي مرکزي وقت ايران براي حمايت از امراي خراج گذار خود در بخش جنوبي خليج فارس به تدريج اين مناطق از ايران جدا شد و آخرين بخش از اين مناطق يعني بحرين بطور رسمي در سال 1350از ايران جدا شد. با اين وجود هنوز زبان، فرهنگ و نژاد ايراني در اين منطقه آشکارا خود را نشان مي دهد.
موقعيت تاريخي خليج فارس
بسياري عقيده دارند که خليج فارس يکي از قديمي ترين درياهايي است که انسان متمدن شناخته است. در اين راه برخي از نويسندگان تا آنجا پيش رفته اند که اظهار مي دارند "خليج فارس گاهواره تمدن عالم يا مبدا پيدايش نوع بشر مي باشد و ساکنان باستاني اش نخستين انسانهايي بوده اند که روش دريانوردي را آموخته و کشتي را اختراع کرده و خاور و باختر را به يکديگر پيوند داده اند." به هر حال آنچه مسلم است خاورميانه مرکز تمدنهاي بسيار بزرگ بوده و مسلما وجود اين تمدنها بکارگيري دريا را براي گسترش قدرت و حاکميت رژيم هاي منطقه تشويق مي نموده است. البته جاي بحث است که وجود دريايي چون خليج فارس موجب پيدايش تمدن هاي بزرگ در سرزمين هاي اطراف آن گرديده و يا بالعکس وجود چنين دريايي با اهميت اقتصادي، بازرگاني و راه ارتباطي که داشته از سوي قدرتهاي حاکم براي تبادل علم و ثروت و گسترش قدرت بکار گرفته شده باشد و در حقيقت به صورت دروازه انتقال تمدن مشرق به ساير نقاط دنيا بوده است. اين منطقه در جهان نه تنها مرکز پيدايش نخستين تمدن ها و خاستگاه پيامبران عظيم الشان بوده بلکه تمدنهاي درخشان اقوام بسياري از اين منطقه به ساير نقاط جهان راه يافته است.
اهميت خليج فارس
اصولا خليج فارس و منطقه خليج فارس مشخصه يک ناحيه جغرافيايي است، هيچ ناحيه جغرافيايي به تنهايي و در انزوا نمي تواند اهميت و ارزشي داشته باشد، فقط ترکيب با عوامل ديگر است که به يک ناحيه جغرافياي معني و هويت معين مي دهد. اهميت منابع طبيعي خليج فارس که شامل سه بخش نفت، گاز و ساير منابع طبيعي است، حائز اهميت مي باشد. مهمترين ارزش و اهميت منطقه خليج فارس وجود منابع سرشار نفت در خليج فارس و کشورهاي حوزه آن است. با گذشت زمان نه تنها از اهميت نفت اين منطقه جهان بخصوص براي غرب کاسته نشده بلکه از زمان کشف و استخراج اولين چاه هاي نفت در ايران در پنج خرداد 1287تا به امروز با وجود تحولات عظيم چه در شيوه توليد، مصرف، حمل و نقل و چه اکتشافات نفت در حوزه هاي جغرافيايي مختلف جهان و با وجود تحولات اساسي در شيوه هاي تهيه انرژي از نفت و يا از ساير منابع نظير انرژي هسته اي، خورشيد، آب، باد و... کاسته نشده است، بلکه هر روز نيز به اهميت و ارزش آن افزوده مي شود. بايد در خصوص ساير منابع طبيعي موجود در خليج فارس گفت که از ميان کشورهاي حاشيه خليج فارس تنها در ايران ذخاير شناخته شده شامل 800ميليون تن مس با درجه 12/1درصد و بيش از 500ميليون تن با درجه پايين تر، هفت ميليون تن سنگ معدن کرومي، بيش از 2/1ميليارد تن آهن و 6/1ميليارد تن زغال سنگ با کيفيت عالي و 500ميليون تن فلز آلومينيوم وجود دارد. همچنين معادن ديگر عبارتند از سرب، روي، نمک، سولفور، منگنز، نيکل، طلا، اورانيوم، منيزيم و... است. از مجموع جزاير شناخته شده در خليج فارس 130جزيره با مساحت هاي متفاوت مي باشد که هفت جزيزه مهم آنها در ايران به عنوان کليد تنگه هرمز هستند و در نتيجه اهميتي استراتژيک دارند که شامل، قشم، لارک، هنگام، تنب کوچک، تنب بزرگ و ابوموسي مي باشند. بايد گفت که به دليل راه داشتن به آبهاي آزاد و عبور روزانه صدها کشتي نفت کش خليج فارس و تنگه هرمز مي توان به اهميت و ارزش بالاي اقتصادي تجاري اين منطقه در در برهه کنوني سياسي، فرهنگي آن پي برد. از اين رو همه بازيگران جهان به ضرورت اهميت اين منطقه پي برده و با بروز برخي مشکلات در آن سعي در ايجاد تنش و از بين رفتن ثبات منطقه دارند که با هوشياري دولتمردان کشور تاکنون موفق به رسيدن به اهداف شوم خود نشده اند. با اميد به اينکه با ياري خدا و تلاش جمعي مسئولان خليج فارس تا هميشه ماندگار بماند و ثبات سياسي و اقتصادي آن حفظ شود. دهم ارديبهشت ماه به عنوان روز ملي خليج فارس نامگذاري شده است.

[Google]