تالارهای گفتگوی انجمن دانش پژوهان ایران

[HABIB]

شکايت والدين از بدغذايي کودکان و نامتناسب بودن وزن آنان موضوعي شايع در خانواده هاست. اما آيا گلايه از اين مشکل مي تواند راه حل مناسبي باشد؟ واقعيت اينست که يافتن ريشه هاي چنين مسائلي بقدري اهميت دارد که متخصصان تغذيه آن را يک پديده جهاني دانسته اند. پديده اي که به بي رحمانه ترين شکل ممکن تمامي کودکان را مورد هجوم قرار داده است. در اين بين خانواده بعنوان کليدي ترين و موثرترين عامل در علاقه مند کردن کودکان به عادت هاي غذايي صحيح و ترجيح غذاي بهداشتي بر غير آن محسوب مي شود. کارشناسان تغذيه معتقدند: «کودکان اصولا ياد مي گيرند رژيم غذايي را انتخاب کنند که از پيش با آن انس گرفته اند که اين مسئله به نقطه ابتدايي وجود آنها، يعني زمانيکه يک جنين بوده اند بازمي گردد.» تحقيقي بر روي دو کودک 6ساله چنين نتيجه اي را ثابت کرد. گفته مي شد مادر يکي از اين دو کودک در دوران بارداري مقادير زيادي هويج مصرف مي کرده در حالي که مادر کودک دوم از اين کار امتناع ورزيده است. پس از تولد و براي نخستين بار در طول عمر اين دو کودک در يکي از وعده هاي غذايي به آنان هويج داده شد که در پايان يکي از کودکان تنفر خود را از اين ماده غذايي بوضوح نشان داد، در حالي که ديگري اين ماده غذايي را بطور کامل مصرف کرد. براحتي و بر اساس اصل گفته شده مي توان گفت; کودک اول کسي بوده که مادرش در طول بارداري هويج مصرف نکرده است حال آنکه نفر دوم بخاطر تغذيه صحيح مادر با موادغذايي بهداشتي در طول بارداري اين ماده غذايي را با لذت مي خورد و هيچ گونه علامتي مبني بر تنفر يا اکراه در او ديده نمي شد. کارشناسان اين مسئله را نتيجه طبيعي بازگشت کودک به طعم هويج مي دانند، لذا ملاحظه مي شود که موادغذايي سالم مورد مصرف مادر در دوره بارداري کودک را به ترجيح غذاي بهداشتي عادت مي دهد. در واقع چنين اتفاقي کاملا ناخودآگاه صورت مي گيرد، يعني کودک ناخودآگاه غذاهاي سالم و بهداشتي را بر غير آن ترجيح مي دهد. بسياري از مادران با سهل انگاري و توجيه سعي مي کنند، غذاهاي آماده و يا غذاهايي که بسرعت حاضر مي شوند را تهيه و به گمان خود در وقت صرفه جويي کنند، در حاليکه از اين مسئله غفلت کرده اند که با اين کار علاوه بر اينکه امکان گردهمايي اعضاي خانواده را در ساعت مشخصي از روز و صرف غذاي سالم و بهداشتي از آنان سلب کرده اند، بلکه کودکان خود را به اين مسئله عادت مي دهند که آنچه از طريق پيام هاي بازرگاني تبليغ مي شود، بهترين است. موسسه پزشکي مشاوره اي IOM آمريکا به تازگي گزارشي در مورد دلايل بروز بدغذايي در کودکان منتشر کرده است که در آن بطور جدي به دلايل اين مسئله پرداخته است. در اين گزارش بر اهميت رابطه بين عادت هاي بدغذايي کودکان و آنچه از طريق پيام هاي بازرگاني تلويزيوني، مجلات و يا حتي تابلوهايي که در بزرگراه ها نصب مي شود، تاکيد شده و گفته شده که اين تبليغات تاثيري قوي بر انتخاب نوع غذا از سوي کودکان دارد. نتيجه امر اين گونه مي شود که کودک با اصرار فراوان از خانواده مي خواهد تا غذايي تهيه کنند که او آن را در اين تبليغات ديده است. البته اين اصرار فقط تا زماني بطول مي انجامد که ماده غذايي جديدي توجه او را جلب نکرده باشد. زيرا به محض تبليغ جديد، خواسته جديدي جاي آن را مي گيرد. در مقدمه گزارش موسسه IOM آمده است: در سال گذشته ميلادي کارخانجات صنايع غذايي جهان 10ميليارد دلار براي مجلات تبليغاتي و بازاريابي صرف کردند که اولويت اول آنها کودکان بودند. بر اساس گزارش هاي پزشکي مواد تبليغ شده يا داراي حداقل ارزش غذايي بوده اند و يا فاقد آن. از اين دست موادغذايي به نوشابه هاي گازدار و غذاهاي فوري (foob fast) مي توان اشاره کرد. اين گزارش به يک واقعيت ديگر هم اشاره مي کند و آن اينکه جذب و تشويق افراد جامعه به سمت خريد نوعي خاص از موادغذايي بر اساس راهکارهاي فکري معيني صورت مي گيرد. مثلا بسياري از شرکت ها با استفاده از تصاوير شخصيت هاي کارتوني محبوب کودکان برروي بسته موادغذايي فروش محصولات خود را دو چندان مي کنند. تهيه کنندگان اين گزارش، صنايع غذايي اين چنيني را زياد سرزنش نمي کنند، زيرا معتقدند در بازار اقتصادي حال حاضر که مملو از رقابت و طمع ورزي براي دستيابي سود بيشتر و سريع تر است نمي توان توقع داشت که اين شرکت ها بصورت داوطلبانه و خودجوش به اصول بهداشتي و انساني پايبند باشند. اما گزارش مذکور به کليه موسسات، سازمان ها و ادارات مرتبط با کودکان نظير مدارس و... هشدار مي دهد در امر جايگزيني غذاهاي فاقد ارزش غذايي با مواد مفيد، غني و بهداشتي براي کودکان با يکديگر مشارکت داشته باشند. يکي از راه حل هاي ارائه شده اينست که موسسات فوق از طريق مناقصه به تبليغ محصولات شرکت هايي بپردازند که در راستاي توليد موادغذايي سالم و بهداشتي گام برمي دارند. ديگر اينکه موسسات مرتبط با کودکان مي توانند از طريق ارائه تسهيلات به افرادي که به کاشت مواد غذايي بهداشتي و مفيد مثلا سبزيجات و ميوه در فضاي بيروني منازل خود اقدام مي کنند علاقه مندي کودکان و جلب توجه آنان به سوي اهميت مصرف مواد غذايي را افزايش دهند. گزارش مذکور همچنين به اهميت و پايبندي مدارس ايالات متحده به پيروي از قوانين محکم در خصوص آنچه در اين اماکن به دانش آموزان فروخته مي شود، اشاره و اضافه مي کند: «به اين دانش آموزان اجازه داده مي شود در زمان حضور در مدرسه فقط از توليدات غذايي بهداشتي استفاده کنند.» اضافه مي شود، وزير آموزش وپرورش انگليس نيز چند ماه گذشته دستوري مبني بر رعايت اصول بهداشتي در موادغذايي مورد استفاده دانش آموزان صادر کرد و تاکيد کرد با آغاز سال تحصيلي جديد در اين کشور ارائه موادغذايي غير بهداشتي در مدارس ممنوع خواهد بود.
نسخه زندگي سالم
چگونه مي توانيد سلامتي تان را حفظ کنيد؟ آيا کارهايي که ما انجام مي دهيم واقعا بر سلامتي مان تاثير مي گذارد؟ پاسخ اين است: «بله بسيار زياد. تمام دلايل اصلي مرگ و ميرها، ابتلا به سرطان ها، بيماري هاي قلبي، سکته مغزي، بيماري ها و آسيب هاي ريوي با اقدامات خودمان قابل پيشگيري است.»
-پرهيز از مصرف سيگار و دخانيات: مصرف دخانيات از خطرناک ترين کارهايي است که مي توانيد انجام دهيد. آمارها نشان مي دهد که از هر 6مورد مرگ در ايالات متحده يک مورد به دليل کشيدن سيگار است. همچنين تعداد زيادي از بيماري هاي قابل پيشگيري بيش از هر عامل ديگري به دليل مصرف دخانيات بروز مي کنند.
-خودداري از مصرف نوشيدني هاي الکلي: مصرف الکل و محصولات زير مجموعه آن به کبد آسيب مي رساند و منجر به بروز برخي سرطان ها از جمله سرطان حلق و کبد مي شود. مصرف الکل همچنين باعث مرگ و مير ناشي از تصادفات اتومبيل ها، قتل ها و خودکشي ها مي شود.
-داشتن تغذيه صحيح:
1) چه بخوريم؟: 2تا4نوبت در روز از ميوه ها و 3تا5نوبت در روز از سبزيجات استفاده کنيد. روزانه 3تا11نوبت نان، غلات، برنج و ماکاروني بطور متنوع مصرف کنيد. همچنين در روز 2تا3 نوبت از شير، ماست و پنير کم چرب يا بدون چربي استفاده کنيد. مصرف 2تا3 نوبت گوشت چهارپايان، گوشت طيور، ماهي، دانه هاي خشک و سفيده تخم مرغ يا خشکبار به غذاهاي روزانه تان بيفزاييد. توجه داشته باشيد که مقادير زياد فيبر در تمام نان هاي تهيه شده از گندم کامل، غلات، ميوه ها و سبزيجات يافت مي شود.
2) چه نخوريم؟: از مصرف چربي هاي اشباع شده خودداري کنيد. چربي هاي اشباع شده عبارت از چربي هاي حيواني، چربي هاي موجود در سبزي هاي هيدروژنه شده و چربي هاي عمومي مانند دانه کاکائو و روغن نخل هستند. يک رژيم غذايي حاوي چربي بالا خطر ابتلا به بيماري هاي قلبي، سرطان سينه و روده بزرگ و بيماري کيسه صفرا را افزايش مي دهد.
-خودداري از مصرف سديم: سديم در نمک و برخي از غذاها يافت مي شود که در برخي افراد باعث افزايش فشار خون مي شود. از اين رو غذا را با نمک طبخ نکنيد، از مصرف غذاهاي آماده که حاوي کلسيم بالا است بپرهيزيد و نمک را از تغذيه تان جدا کنيد.
-اگر اضافه وزن داريد، وزنتان را کاهش دهيد: بسياري از مردم دچار اضافه وزن هستند. وزن بسيار زياد خطر ابتلا به فشار خون بالا، بالا رفتن سطح کلسترول، ابتلا به ديابت، بيماري قلبي، سکته مغزي برخي از انواع سرطان ها، کيسه صفرا و آرتروز در مفاصل تحمل کننده وزن بدن مانند ستون فقرات، لگن ها و زانو ها را افزايش مي دهد. يک رژيم غذايي حاوي فيبر خوراکي زياد و چربي اندک و به همراه ورزش منظم مي تواند به شما کمک کند که به تدريج وزنتان را کاهش دهيد و متناسب نگه داريد.
-ورزش کردن: ورزش کردن مي تواند از ابتلا به بيماري هاي قلبي، فشار خون بالا، ديابت، پوکي استخوان، افسردگي و احتمالا سرطان روده بزرگ، سکته مغزي و آسيب کمر جلوگيري کند. بعلاوه اگر بطور منظم ورزش کنيد احساس بهتري خواهيد داشت و مي توانيد وزنتان را در کنترل داشته باشيد. سعي کنيد که 4تا6 نوبت در هفته به مدت 30تا60دقيقه ورزش کنيد اما در عين حال هر اندازه که مي توانيد بهتر از اينست که اصلا ورزش نکنيد.
-حمام آفتاب نگيريد: قرار گرفتن در معرض نور خورشيد از عوامل ابتلا به سرطان پوست است که امروزه شايع ترين نوع سرطان بشمار مي رود. بنابراين بهتر است که يا در برابر آفتاب قرار نگيريد و يا در صورت ضرورت از پوشش و کلاه محافظ استفاده کنيد. استفاده از کرم هاي ضدآفتاب مي تواند در اين زمينه به شما کمک کند.
-کنترل فشار خون: بالا رفتن فشار خون احتمال ابتلا به بيماري هاي قلبي، سکته مغزي و بيماري هاي کليوي را کاهش مي دهد. براي کنترل اين فاکتور وزن تان را کاهش دهيد، ورزش کنيد، مصرف سديم را کاهش دهيد، از مصرف الکل خودداري کنيد، سيگار نکشيد و در صورت تجويز دکتر، دارو مصرف کنيد.
-تزريق به موقع واکسن ها: افراد بزرگسال بايد هر 10سال يکبار تزريق واکسن کزاز و ديفتري را تمديد کنند. همچنين افراد 50سال به بالا و افرادي که در معرض ابتلا به آنفلوانزا هستند بايد واکسن اين بيماري را تزريق کنند اگر به واکسن هاي ديگري نيز نيازمند هستيد با پزشک تان مشورت کنيد.
-معاينه کلي بدن بطور سالانه ضروري است: در اين مورد بجاي انجام تمام آزمايشات بهتر است هر فردي با توجه به شرايط فيزيکي خود آزمايشات لازم و مناسب را انجام دهد. در اين باره مي توانيد با پزشک خانوادگي خود مشورت کنيد.

[Google]