خانه پژوهشگران ایران

[مهدیه تهرانی]

سال نوآوري و شكوفايي موانع و راهكارها

موسي كاظم زاده
نامگذاري سال جديد از سوي مقام معظم رهبري به عنوان سال «نوآوري و شكوفايي» همه مسئولان كشورمان را موظف كرد با بهره گيري از امكانات مادي و معنوي، كارهاي نو و ابتكاري و راههاي ميان بر را براي شكوفايي شدن هرچه بيشتر كشور در بخش هاي مختلف و دستگاه هاي گوناگون اجتماعي، اقتصادي و خدماتي كشور از جمله در ديپلماسي، حركت به سمت علم و تحقيق، گسترش فرهنگ مطلوب در ارائه خدمات به همه قشرها به خصوص قشرهاي محروم، و در آباداني كشور نقش كليدي داشته باشند.
نامگذاري سال جديد از سوي مقام معظم رهبري به عنوان سال نوآوري و شكوفايي شايد در ظاهر بعضي ها به عنوان كليشه شدن نامگذاري سالها به نظر برسد ولي نكته مهم اين است كه همين عناوين نشان از اهميتي دارد كه عمل كردن به آنها مي تواند عاملي در شكوفايي شدن هرچه بيشتر كشور باشد.
حضرت آيت الله خامنه اي رهبر معظم انقلاب اسلامي در پيامي به مناسبت آغاز سال 1387، امسال را سال «نوآوري و شكوفايي» ناميدند و تاكيد كردند امسال بايد فضاي نوآوري، كشور را فرا بگيرد و همه مسئولان خود را موظف بدانند با بهره گيري از امكانات مادي و معنوي، كارهاي نو و ابتكاري و راههاي ميان بر را در سايه مديريت صحيح، تدبير درست و حكمت در فعاليت كشور وارد كنند تا كام مردم از ثمره اين تلاش ها شيرين شود.
تعيين نام نوآوري و شكوفايي براي سال جديد، توام با تعيين شفاف دو هدف راهبردي نظام در دهه چهارم؛ يعني ميل به پيشرفت و عدالت، مستلزم تحول در روش ها و الگوهاي برنامه ريزي، مديريت و نظام اجرايي است.
واژه نوآوري به عنوان معادل واژه Innovation به شكل هاي زير تعريف شده است و در اين نوع تعريف نوآوري داراي مفهوم عملياتي شدن و به مرحله اجرا درآمدن انديشه هاي نو مي باشد. از اين ديدگاه مي توان نوآوري را به معني خلاقيت عيني به عنوان شكل اجرائي شده و تحقق يافته خلاقيت ذهني دانست.
نوآوري بعنوان بازنگري كردن در شيوه هاي تفكر، يك اصل پذيرفته شده در پيشرفت جامعه محسوب مي شود و اين كلمه در برخي از متون به معناي بروز و مدرن شدن يكي از شرايط توسعه در اين تئوري هاي شناخته شده است.
نوآوري و شكوفايي را به معناي دقت، توجه و تعميق بيشتر و تحول در همه زمينه ها ذكر كرد. و همچنين منظور از نوآوري فرآورده جديد يا محصول خلاقي است كه توسط يك سازمان ارائه مي گردد. فرآورده خلاق مي تواند نرم افزاري مانند انواع خدمات (مثل خدمات آموزشي، خدمات بهداشتي درماني، خدمات اداري و...) و يا سخت افزاري مانند كالاها (مثل محصولات صنعتي، محصولات داروئي، محصولا غذائي و...) باشد. به طوري كه ملاحظه مي شود تعاريف خلاقيت و نوآوري داراي عناصر مفهومي تازگي و نوي، جديدي، سرآغاز بودن، اول بار بودن و همچنين مفيد بودن مي باشند.
امروزه ثابت ماندن، تغيير نكردن و بهبود نيافتن مساوي مرگ است، حتي يك روز ما نبايد بدون تغيير سپري شود. تحول و بهبود مسابقه اي بدون خط پايان است كه دير زماني است شروع شده. ما نيز بايد در اين مسابقه با تمرينات بيشتر شركت كنيم. همه خواهان تغيير و تحول اند ولي نه در خود بلكه در ديگران. نگاه تيزبين ما هميشه متوجه افراد و سازمانهاي ديگر است. تغيير و تحول از طريق شانس و اقبال حاصل نمي شود بلكه به مديريت صحيح بستگي دارد.
دنياي امروز دنيايي سازماني است. تحول، بالندگي و بهبود سازمانها، بهبود كيفيت زندگي مردم را به همراه خود دارند.
پيش داشته باشيم كه كمترين ترديدي درباره آن به خود راه ندهيم احساسي عالي به ما دست مي دهد. پس براساس استعدادها، قابليتها و خواسته هاي واقعي خود اهداف بلندمدتي را برگزينيد. بهتر است اهداف چندجانبه اي را كه در زمينه هاي علمي و تحصيلي، جسماني وسلامتي، مذهبي، معنوي، شغلي و مالي و... انتخاب كنيد. از اين طريق تمام ابعاد وجودي خويش را گسترش مي دهيد. از آموزش به عنوان موثرترين ابزار تغيير استفاده كنيد. انعطاف لازم رادر اجراي برنامه هاي تحول داشته باشيد تحول را با قدرت و جسارت آغازكنيد. تحول بدون مشاركت افراد محكوم به شكست است تحول قابل تفويض نيست.
اولين قدم براي تحول، داشتن هدف است. تحول از طريق تدوين و ابلاغ آئين نامه، بخش نامه و دستورالعمل اتفاق نمي افتد؛ تحول از طريق زور، اجبار و ارعاب حاصل نمي شود.
برخي صاحب نظران، خلاقيت را مترادف حل مسئله دانسته و عده اي ديگر آن را ابزار حل مسئله مي دانند. تحول يعني فرآيند ذوب شدن انديشه ها، باورها و رفتارهاي سنتي و تثبيت ارزشهاي نوين و استقرار نظام هاي جديد مي دانند.
خلاقيت پديده اي است كه هنگامي روي مي دهد كه فرد افكار خود را درجهت فهم متفاوت وبهتر ازيك موضوع يا موقعيت سازماندهي مي نمايد. ايجاد تغيير و تحول مثبت در زندگي فردي و بالارفتن از نردبان موفقيت در زندگي آرزوي هركسي است. اما به سلامت طي كردن پله هاي اين نردبان مستلزم رعايت شرايط ذيل است.
برنامه ريزي، عمل و تلاش آگاهانه، پشتكار و استقامت، صبر و انعطاف پذيري، خودشناسي و خودباوري، و نتيجه گيري است.
در فرآيند تغيير، باورها، انديشه ها و عادت هاي كهنه و فرسوده به دور ريخته مي شوند، و به جاي آنها انديشه هاي جديد، باورهاي نو، تكنولوژي تازه، ارزش هاي نوين و نظام هاي جديد شكل مي گيرند.
حال با نامگذاري سال جديد بعنوان نوآوري و شكوفايي اهميت دارد از تجربه همه اقشار جامعه براي شكوفايي و سربلندي كشورمان استفاده كافي را داشته باشيم. و همچنين ازتجربه برخي كشورهاي توسعه يافته كه برنامه آنها مبتني بر مدل بومي و ديني بود سود جست و با اتكا به دانشمندان جوان و فرهيخته كشور، همانند كشورهاي پيشرفته دنيا در راه توسعه و آباداني كشورمان نقش كليدي داشته باشيم.
دراين راستا كشورمان ايران درحال حاضر در مقطعي از تاريخ انقلاب مان قرار گرفته است كه پس از 30 سال تجربه و فراز و نشيب هاي گوناگون درعرصه هاي مختلف سياسي، اجتماعي و اقتصادي در حال گذر از مرحله تجربه و ورود به مرحله شكوفايي است.
ما همه اقشار مختلف جامعه و بخصوص مسئولان نظام بايد با توجه به فرمايشات حضرت آيت الله خامنه اي رهبر معظم انقلاب اسلامي، نوآوري در بخشهاي مختلف و دستگاههاي گوناگون اجتماعي، اقتصادي و خدماتي كشور از جمله در ديپلماسي، حركت به سمت علم وتحقيق، گسترش فرهنگ مطلوب درارائه خدمات به همه قشرها به خصوص قشرهاي محروم و در آباداني كشور نقش كليدي داشته باشيم.
مديران، هم مي توانند ازعوامل اصلي تحول به شمار روند و هم مي توانند از مهمترين موانع اساسي تحول محسوب شوند. هيچ تحول بدون حمايت و پشتيباني مديران ارشد در سازمان ها بوجود نمي آيد. اگر مديران، نسبت به برنامه هاي تحول تعهد داشته باشند، تلاش زيادي بايد انجام گيرد ولي اگر مديران اعتقاد به تحول نداشته و پشتيباني نكنند هيچ تحولي ايجاد نخواهدشد. براي همين منظور درهر برنامه بهبود و تحول، اطمينان از حمايت و پشتيباني مديران ارشد لازم و ضروري است، اگر مديران به تحول اعتقادي نداشته باشند، بايد توجيه لازم صورت گيرد. بدون حمايت مديران آغاز هيچ برنامه تحولي توصيه نمي شود.
براي رسيدن به اين هدف عالي و ورود به مرحله شكوفايي حركتهاي عادي و تكرار حركتهاي گذشته پاسخگو نيست و هر ملتي كه مي خواهد درعرصه نوآوري و شكوفايي وارد شود و وظيفه خود را به عنوان بخشي از جامعه بشري انجام دهد و راههاي بهره مندي خود را از زندگي مطلوب تر فراهم كند، چاره اي جز تلاش و توليد انديشه و فكر ندارد.
در ادامه اشاره اي به نامگذاري سالها از سوي مقام معظم رهبري مي كنم. كه نامگذاري اين سالها با توجه به همين عناوين نشان از اهميتي دارد كه عمل كردن به آنها مي تواند عاملي در رشد و شكوفايي هرچه بيشتر كشورمان باشد.
سال78 سال نوآوري و شكوفايي، سال 86 سال اتحاد ملي و انسجام اسلامي، سال 85 سال پيامبر اعظم(ص) سال 84 سال همبستگي و مشاركت عمومي، 83 سال پاسخگويي سه قوه به ملت ايران، 82 نهضت خدمت گزاري، 81 سال عزت و افتخار حسيني، 80 سال اقتدار ملي و اشتغال آفريني، سال 79 سال اميرالمؤمنين(ع) و 78 سال امام خميني(ره) بود.
در آغاز سال 77 پرهيز از اسراف، رعايت صرفه جويي، قناعت و نيز پايداري بر مواضع اسلامي و انقلابي رهنمود اول رهبري بود.
ايشان در نوروز 76 آراسته شدن ملت ايران به فضايل اخلاقي و توجه به معنويات و تقرب به پروردگار را توصيه كرده بودند. در پيام نوروزي سال 75، به ضرورت و اهميت پرهيز از اسراف در استفاده از ثروت عمومي، منابع مالي و طبيعي كشور، در اول فروردين74 هم توصيه اول رهبري، رعايت انضباط اقتصادي ومالي از ريخت وپاش، اسراف و زياده روي در مصرف، و در پيام تبريك آغاز سال 73، ملت ايران را به تقويت وجدان كار و رعايت انضباط اجتماعي در همه امور توصيه كرده بودند.

[Adv]