تالارهای گفتگوی انجمن دانش پژوهان ایران

[ANAHITA]

فناوري نانو درنساجي

امروزه بشر، به دليل ارتقاي آگاهي اش از بهداشت و سلامت فردي، نيازهاي متفاوت و جديدي را مي طلبد و انتظار دارد تا محيط اطراف، وسايل، لباس ها و هر آنچه كه او با آن ها سروكار دارد، عاري از هرگونه آلودگي، ناپاكي و بوي بد باشد. از اين بين منسوجات محل مناسبي براي رشد باكتري ها و قارچ ها هستند و در صورت وجود رطوبت، حرارت و تغذيه كافي در منسوجات، باكتري ها در آن ها رشد كرده و موجبات بيماري، عفونت و بوي بد را فراهم مي آورند؛ بويژه در لباس هاي زير، پوشش تخت هاي بيمارستاني، ماسك هاي پزشكي، چسب هاي زخم و... كه بهترين شرايط رشد باكتري و ميكروارگانيسم ها در اين مكان ها است.
سال هاي متمادي است كه صنعت نساجي، پارچه هاي ضدباكتري و ضدقارچ را جهت مصارف پزشكي، بهداشتي، ضدعفوني و تصفيه آب، به منظور مهار كردن باكتري ها و اثرات عفوني آن ها عرضه نموده و در صدد آن بوده است تا منسوجاتي را توليد نمايد كه علاوه بر قدرت بالاي ضدباكتري، ثبات خوبي در برابر شستشوهاي خانگي و بيمارستاني داشته باشد.
تا اواخر اين دهه، منسوجات ضدباكتري به شيوه اي سنتي و با استفاده از يك سري مواد شيميايي توليد مي گرديد كه اين مواد شيميايي علاوه بر اينكه سمي و بدبو بودند، پايداري كمي نيز بر روي منسوج داشته و پس از شستشوهاي مكرر از بين مي رفتند و خواص ضدباكتري منسوج نيز از دست مي رفت؛ لذا محققان در جستجوي روشي بودند تا منسوجاتي را توليد كنند كه علاوه بر خاصيت ضدباكتري، ثبات شستشويي بالايي نيز داشته باشند. قدم هاي ارزشمندي دراين راستا برداشته شد اما نتيجه كاملا رضايت بخشي حاصل نمي گشت تا اين كه با ظهور علم نانو فناوري، دريچه اي جديد به روي صنعت نساجي و نيز ساير صنايع گشوده شد.نانو فناوري، علم نويني است كه با استفاده از آن، مولكول ها و اتم هاي منفرد را به منظور ايجاد ساختارهاي لايه اي در ابعاد nm1 دستكاري مي كنند. با ورود علم نانو در صنعت نساجي، علاوه بر توليد نانو مواد اوليه اين صنعت نظير نانو الياف و نانو رنگدانه ها، منسوجات نيز تحت يك سري عمليات تكميلي دراين ابعاد قرار گرفتند، كه اصطلاحاً به اين عمليات نانو فينيشينگ (Nanofinishing) گفته مي شود. علم نانو فناوري، تعريف جديدي را براي منسوجات ضدباكتري ارائه داده و اساس توليد اين منسوجات را از نو بنا نهاده است. درحيطه نانو فناوري، به منظور توليد منسوجات ضدباكتري به جاي مواد شيميايي از نانو ذرات استفاده مي شود و مواد شيميايي ضدباكتري جايگاهي در علوم نانو فناوري ندارند.امروز، محققان به اين حقيقت دست يافته اند كه اگر فلزات و اكسيدهاي فلزي در مقياس نانو توليد و يا تا مقياس نانو خرد شده و به فرم پودر درآورده شوند، آنگاه اين مواد به قدري واكنش پذير و فعال مي شوند كه هيچ موادي جز خود آن ها را نمي توان با آن ها جايگزين نمود. نانو فلزات و نانو اكسيدهاي فلزي نظير نانو نقره، نانو اكسيد روي، نانو دي اكسيد تيتانيوم و... داراي قابليت هاي ويژه و منحصر به فردي از جمله قابليت مهاركنندگي باكتري و قارچ مي باشند كه همين موضوع سبب شده است تا در سال هاي اخير، اين نانو مواد گوي سبقت را از مواد شيميايي ضدباكتري گرفته و خود را بعنوان بي نظيرترين مواد ضدباكتري معرفي كنند. كاربرد اين نانو مواد تدريجا رواج يافت تا اينكه امروزه در صنعت نساجي با استفاده از نانو ذرات نقره، منسوجات با خاصيت فوق العاده قوي ضدباكتري و ضد بو و نيز با ثبات در برابر شستشوهاي مكرر توليد شده است. مهندسين صنعت نساجي همزمان با ظهور علم نانو فناوري، روند جديدي را در انجام تكميل هاي نساجي به اجرا درآورده اند و با استفاده از روش هاي نوين، كه زائيده علم نانو فناوري است، نانو ذرات فلزي را بر روي الياف نساجي تثبيت كرده و به آنها خواص بي نظيري اعم از ضدباكتري، ضداشعه ماوراءبنفش و... دادند.
در كشور ايران نيز تحقيقات گسترده اي بر روي كاربردهاي نانو فناوري انجام شده و بر همين اساس نيز شركت هايي ايجاد شده اند كه در اين زمينه فعاليت نموده و اندكي از نيازهاي صنايع مختلف، بويژه صنعت نساجي را تأمين مي كنند؛ اما تعداد اين شركت ها اندك بوده و هنوز مسيري طولاني در پيش است تا اين علم جديد، بطور كامل و بصورت تجاري در كشورمان پياده سازي شود. لذا اميد است تا روند مطالعاتي محققان ايراني سرعت بيشتري گرفته و مسئولان امر نيز با حمايت هاي همه جانبه خود در تجاري سازي اين علم نوپا و نوظهور، مسير را هموار نموده و جايگاه ايران را در بين كشورهاي توليدكننده علوم و محصولات نانو فناوري ارتقاء دهند.
سعيد دادور
مهندسي نساجي- شيمي نساجي و علوم الياف

[Google]