تالارهای گفتگوی انجمن دانش پژوهان ایران

[محمد نیلی]

كارشناس ديپلماسي هسته اي در گفتگو با قدس: ايران و 1+5 سرانجام گفتگو مي كنند



گروه سياسي - آرش خليل خانه: اعضاي دايم شوراي امنيت به همراه آلمان يك بار ديگر قرار است چهارشنبه آينده نمايندگان خود را در سطح معاونان وزيران خارجه گردهم آورند تا درباره موضوع هسته اي ايران گفتگو كنند.




اين نشست براي نخستين بار در چين و شهر شانگهاي برگزار مي شود.
چين در حالي ميزبان اين اجلاس است كه در هفته گذشته، عمليات رواني غرب با خبرسازي آسوشيتدپرس مبني بر ارايه اطلاعات جديد از سوي پكن درباره فعاليت نظامي - هسته اي ايران و تكذيب چين در برابر اين جنجال رسانه اي، شرايط سياسي را براي جبهه مقابل ايران سخت تر كرده است.
بنابراين با توجه به دستاوردهاي جديد ايران هم در بعد فني و توسعه توان هسته اي و هم در بعد حقوقي و توسعه همكاريها با آژانس هسته اي و با نگاه به موضع صريح ايران كه هيچ بسته مشوقي در برابر غني سازي براي تهران ارزشمند نخواهد بود، اجلاس شانگهاي بيشتر به يك رفع تكليف انفعالي براي طيف تندروي گروه 1+5 شباهت دارد.
خبرنگار گروه سياسي قدس با نگاه به اين وضعيت، گمانه هاي مطرح درباره نتايج احتمالي اين نشست را با دكتر علي خرم، كارشناس ديپلماسي هسته اي به بحث گذاشته است.




***
* نشست شانگهاي با محور قرار گرفتن بحث مشوقها بيش از آنكه يك نشست كاري با دستور اجرايي و عملياتي در برخورد با ايران باشد، به نشستي براي بازيابي موقعيت و تبادل آرا در اين زمينه شباهت دارد. اين رخداد در فضاي سياسي موجود از نظر شما بيانگر چيست؟
** در اين باره بايد بگوييم تحليل اظهارات اخير خانم رايس، وزير خارجه دولت بوش گوياي آن است كه آنها از امكان ارايه بسته اي جديد به ايران براي فراهم كردن زمينه مذاكره نااميد هستند.
به بيان ديگر اظهارات رايس اين گمانه را به دست مي دهد كه نظام حاكمه آمريكا مايل است در شرايط موجود منتظر بماند تا دولت جديد در اين كشور بر سر كار آيد و با روحيه اي نو، ارزيابي جديد سياستها و شايد بسته اي جديد براي مذاكره با ايران وارد عمل شوند.
پس مي توان گفت از نظر آمريكاييها هم بسته مشوقهاي موجود حتي با اصلاحاتي ديگر كاربردي ندارد، بويژه آنكه ايران نيز بارها اين نكته را گوشزد كرده است.
* با اين حال، بسته بندي جديد مشوقها با متمم هاي امنيتي، به گفته مقامهاي اروپايي، محور اصلي اجلاس شانگهاي است؟
** تكرار پيشنهاد مشوقها يكي به خاطر اين است كه براي اعمال فشار به ايران بايد به افكار عمومي بگويند، مشوقهاي متعددي عرضه شده كه تهران آنها را رد كرده است در واقع اين يك سياست ايذايي است از سوي ديگر هر بار كه فتيله مشوقها بالا كشيده مي شود، نسبت به گذشته، تغييرات و افزايشهايي داشته با اميد اينكه ايران را ترغيب كند علاوه بر اين بايد گفت در حقيقت ارايه مشوقها، سياست و ايده اي است كه از سوي اروپاييها دنبال مي شود و جايگزيني است در برابر سياستهاي افراطي آمريكا كه صرفاً به سياستهاي تند تكيه دارند.
طبيعي است افكار عمومي جهان با اين شيوه افراطي موافق نيست، بنابراين غرب تلاش دارد آنها را با مشوقهايي تركيب و از اين طريق آنها را رقيق و ملايم كنند. ضمن اينكه موضع روسيه و چين را هم در شوراي امنيت نسبت به مسأله ايران بايد لحاظ كنند.
* اشاره خوبي شد به نقش روسيه و چين. اجلاس 1+5 براي اولين بار در چين برگزار مي شود. اين كشور در كنار روسيه جبهه اصلي مخالف با سياستهاي افراطي آمريكا را در گروه 1+5 تشكيل مي دهند. اگر چه در عمل توانسته اند مانعي براي قطعنامه هاي تحريم باشند بويژه پس از مسأله اخيري كه درباره موضوع ارايه اطلاعات جديد از طرف چين به آژانس مطرح شد و واكنش پكن را در پي داشت. آيا اين ميزباني مي تواند تأثير خاصي داشته باشد؟ به بيان ديگر آيا مي توانيم انتظار خاصي از چين براي اثر گذاري براي اين اجلاس داشته باشيم؟
** تشكيل اجلاس در شانگهاي را بايد براساس تنظيم ادواري و چرخشي بدانيم، چون 1+5 تاكنون در واشنگتن، لندن، پاريس، برلين و حتي يك بار قبل از اجلاس سن پترزبورگ در روسيه تشكيل شده و و شايد به طور طبيعي نوبت به چين رسيده باشد.شما به نكته خوبي درباره خبرسازي آسوشيتدپرس مبني بر ارايه اطلاعات جديد در مورد فعاليتهاي هسته اي ايران توسط چيني ها به آژانس مطرح كرديد كه از سوي دولت پكن تكذيب شد.
در پي اين رخداد اكنون تصور مي شود با توجه به اينكه يكي از دو يار اصلي ايران هستند از نحوه همكاري با ايران برداشت و اطلاعات جديدي دارند كه بر اين مبنا مي توانند به گروه (1+5) توصيه كنند چه بايد كرد، زيرا در اين نشست قرار است راهبرد برخورد با ايران با توجه به واقعيات مورد بحث قرار بگيرد.
البته نبايد انتظار ويژه اي از ميزبان اجلاس داشته باشيم، اگرچه آنها اثرگذار خواهند بود.
* پس از قطعنامه سوم تحريمها و يا بهتر بگوئيم پس از گزارش آخر البرادعي در اجراي مداليته ايران هرگونه مذاكره هسته اي را با غير آژانس، از جمله گروه 1+5 رد كرده است.
ديروز براي نخستين بار پس از اين مدت آقاي متكي وزير خارجه كشورمان از تدوين بسته اي درباره مسايل سياسي - امنيتي و اقتصادي درباره مسايل مهم منطقه خبر داد كه به گفته او گروه 1+ 5 هم مي توانند براساس آن طرف مذاكره با كشورمان قرار گيرند. آيا اين طرح مي تواند زمينه ساز باز شدن مسير مذاكرات ما در آينده قرار گيرد؟!
** ما پيشتر با گروه 1+5 مذاكره داشته ايم و همان گونه كه گفتيد پس از قطعنامه 1803 ايران اعلام كرد با اين گروه ديگر مذاكره نخواهد كرد و وقفه اي ايجاد شد.
اما من معتقدم به هر حال مذاكره بين ما و شوراي امنيت سرانجام انجام مي شود.
واقعيت اين است كه ايران، 1+5 و اتحاديه اروپا طرفهاي هم هستند و هميشه قهر باقي نخواهند ماند.

[Google]