تالارهای گفتگوی انجمن دانش پژوهان ایران

[سبزه آتشی]

درمان 70 درصد سرطان كودكان با روشهاي نوين پزشكي؛ اميدهاي تازه زندگي



مترجم: مريم سادات كاظمي

حدود يك درصد كل سرطانها در فرانسه مربوط به سرطان كودكان است، به طوري كه سالانه تقريباً 1800 كودك به اين بيماري مبتلا



مي شوند، يعني از هر 600 كودك يك نفر. نيمي از اين سرطانها تا قبل از سن 6 سالگي بروز مي كند و نوع بيماري با توجه به سن كودك متفاوت است.
سرطان كودكان (نوزادان تا كودكان 15 ساله) در واقع به تكثير سلولهاي غير عادي (سرطاني) در يك اندام يا در مغز استخوان اطلاق مي شود. امكان ابتلا به سرطانهاي مختلف در كودكان وجود دارد و بيماري آنها با سرطان بزرگسالان متفاوت است. هنگامي كه مغز استخوان محل رشد و تكثير سلولهاي سرطاني شود، در آن موقع بيماري «سرطان خون» تشخيص داده مي شود و اگر اين اتفاق در يك اندام رخ دهد، آن را «تومور فضاگير» مي گويند. در بعضي موارد نيز سلولهاي سرطاني از خون عبور كرده و با فاصله از محل نمو اوليه در اندامي ديگر جاي مي گيرند كه اين حالت را «متاستاز» (دست اندازي) گويند.

* علت
سرطان كودكان در نتيجه رويدادهاي پي در پي سلولي به وجود مي آيد كه برنامه ژنتيك سلول را دچار اختلال كرده و باعث تغيير سلول به يك سلول سرطاني مي شود. ازدياد غير قابل كنترل سلولهاي سرطاني در نهايت موجب بروز بيماري مي شود. علت مشخص و عامل برانگيزنده سرطان در بيشتر موارد هنوز ناشناخته است.
بندرت ممكن است كه وراثت عامل مهم سرطان باشد، اما به هر حال نبايد آن را به عنوان زمينه قبلي بيماري فراموش كرد. از سوي ديگر، تأثير عوامل محيطي (فيزيكي و شيميايي) هنوز در حال مطالعه و بررسي است. در كل بايد گفت كه سرطانها بيماريهايي غيرواگير هستند.
* علايم و عوارض
علايم نشان دهنده سرطان كودكان با توجه به نوع بيماري آنها متفاوت است. با اين حال، بعضي عوارض بيماري و روشهاي درمان در تمام سرطانها مشترك است.
- عوارض كوتاه مدت: بيماري و تجويز روشهاي مختلف درمان، در اغلب موارد «خستگي» را در پي دارد. شيمي درماني ممكن است ريزش موها، حالت تهوع و استفراغ، حساسيت پوستي و گوارشي مانند اسهال، آسيب پذيري در برابر ابتلا به عفونتها و گاه نيزآلپازي (نارستي) مغز استخوان را به همراه داشته باشد. كودك تقريباً هميشه طي درمان از درد شكايت مي كند كه علت آن يا بيماري و يا عوارض درمانهاي تجويز شده است. همه اين عوارض با توقف درمان، برگشت پذير هستند.
- عوارض طولاني مدت: اين عوارض متغير و ناپايدارند و با توجه به نوع بيماري و شيوه درمان به حالات مختلف بروز مي كند. از جمله مهمترين اين عوارض مي توان به موارد زير اشاره كرد:
- كاهش قدرت اندامهاي حسي: افت شنوايي و افت بينايي كه مورد دوم بندرت ديده مي شود.
- كاهش توان حركتي - جنبشي: اين حالت ممكن است به دنبال تومورهاي مغزي ايجاد شود كه گاه به قطع عضو منجر شده و بيمار بايد از پروتزهاي مصنوعي استفاده كند. استفاده از درمانهاي محافظ اعضا، قطعاً مشكلاتي از قبيل كاهش توانايي حركت مفاصل، تحليل قواي ماهيچه اي و مشكل در ايستادن را به كودك تحميل مي كند.
- حساسيت پوستي: پوست در مواجهه طولاني مدت با اشعه خورشيد بسيار حساس مي شود.
- مشكلات شناختي و ادراكي: در اين صورت اختلالات يادگيري ديده مي شود، بخصوص در مورد كودكاني كه تحت عمل جراحي تومور مغزي يا پرتودرماني مغز قرار گرفته اند.
- اختلالات رواني.
* درمان
براي درمان سرطان، كودك تحت درمانهاي ضد سرطان و درمانهاي مرتبط با آن قرار مي گيرد. درمانهاي ضد سرطان متناسب با نوع بيماري تجويز مي شود و ممكن است به يك يا چند نوع درمان مكمل نيز نياز باشد:
- شيمي درماني: در بيشتر موارد شيمي درماني از طريق تزريق داخل وريدي در بيمارستان انجام مي شود. در بعضي از روشهاي شيمي درماني، داروهاي خوراكي تجويز مي شود كه گاه مصرف آنها چند ماه طول مي كشد كه البته اگر كودك به مدرسه مي رود، مانعي براي تحصيل او نيست.
* پرتو درماني
- جراحي: گاه ممكن است عمل جراحي تنها راه درمان سرطان باشد، اما در بيشتر موارد در ادامه روشهاي گفته شده، توصيه مي شود.
- پيوند سلولهاي خون ساز:
از جمله درمانهاي مكمل سرطان مي توان به موارد زير اشاره كرد:
- انتقال خون: هنگامي كه تعداد گلبولهاي قرمز و پلاكتهاي خون از حد طبيعي كمتر شود، اين شيوه درمان تجويز مي شود.
- داروهاي ضد تهوع: اين داروها حالت تهوع و استفراغ بعد از شيمي درماني يا پرتو درماني را كم كرده يا از بين مي برد.

- آنتي بيوتيك: وقتي كودك تب مي كند، بخصوص در موارد آسيب پذيري در برابر عفونتها، مصرف آنتي بيوتيك توصيه مي شود.
- حمايت رواني و عاطفي از كودك و خانواده او.

* پي آمدهاي بيماري در روند تحصيل كودك
كودكي كه مبتلا به سرطان شده است، حتماً بايد در طول دوره درمان به تحصيلات خود ادامه دهد. اين امر در رشد فكري كودك و حفظ رابطه او با مدرسه و همكلاسان مفيد و مؤثر است و همچنين ارتباط برقرار كردن او با ديگران را پس از درمان تسهيل مي كند. خستگي كودك بيمار و مراقبتهاي پزشكي دو عامل مهم غيبتهاي اوست كه بايد به اين دو موضوع در طول دوران تحصيل توجه شود.
در صورتي كه ادامه تحصيل كودك در مدرسه تهديدي براي سلامتي او نباشد، مي تواند به مدرسه خود برود. اگر كودك در معرض ابتلا به عفونت در طول درمان باشد، نبايد موقتاً به مدرسه برود. با اين حال بچه بايد رابطه خود را گرچه محدودتر با معلم و دوستانش حفظ كند. در مواردي كه كودك بايد مدتي را در بيمارستان بستري باشد، بهتر است ترتيبي داده شود كه او بتواند در بيمارستان با كمك معلم به درسهايش ادامه دهد.
* موارد نگران كننده براي كودكان سرطاني در مدرسه
فعاليت بدني و وجود كاتتر(سوند) مركزي: در صورتي كه براي كودك كاتتر مركزي گذاشته باشد، وي موقتاً نبايد ورزش و فعاليت بدني انجام دهد.
خستگي: مصرف داروها معمولاً خستگي را به همراه دارد و كم خوني نيز اين مشكل را تشديد مي كند. شرايط تحصيل كودك بايد با شرايط او هماهنگ بوده و والدين بايد با پزشكان در ارتباط باشند.
كسالت و احساس ناخوشي: احساس بي حالي و كسالت در پي خستگيهاي مربوط به بيماري يا درمانهاي مرتبط با آن به وجود مي آيد. در صورتي كه اين حالت براي كودك در مدرسه پيش آيد، بايد فوري او را بخوابانند و به والدين اطلاع داده شود.
خونريزي: بعضي روشهاي شيمي درماني باعث كم شدن پلاكتهاي خون مي شود كه مي تواند خونريزي را به همراه داشته باشد. براي كاهش اين مشكل، فعاليتهاي فيزيكي كودك بايد محدود شده و در مورد هر نوع خونريزي، والدين در جريان قرار گيرند و بسرعت به اورژانس اطلاع داده شود
تب: ممكن است در تمام مراحل درمان بخصوص در مرحله آلپازي مغز استخوان بيمار تب كند كه در اين شرايط نيز اولياي مدرسه بايد خانواده وي را مطلع كنند.

پروتزهاي مصنوعي: اگر كودك از پروتزهاي ارتوپدي استفاده مي كند، لازم است فعاليتهاي فيزيكي او برنامه ريزي شده باشد و با جراح ارتوپد در تماس باشند. محل ورود به كلاس و نيمكت نشستن كودك بايد مناسب وضعيت او باشد.

بيماريهاي واگير در كلاس: كودكي كه شيمي درماني مي شود، در برابر عفونتها، بخصوص عفونتهاي معمول و ساده دوران كودكي بسيار حساس و آسيب پذير است. والدين بايد بويژه موارد آبله مرغان و سرخك را به پزشك اطلاع دهند. اگر كودك قبل از شروع بيماري، آبله مرغان گرفته باشد، احتمال ابتلا مجدد در طول دوره شيمي درماني بسيار ضعيف است و خوشبختانه امروز واكسن اين بيماري كشف شده است.
در مصاحبه زير دكتر «دومينيك والتو كوآنت» تومورشناس كودكان «انستيتو گوستاو روسي»، آخرين نتايج در مورد روشهاي درماني جديد سرطان كودكان را توضيح مي دهد:
* در حال حاضر، چه نوع سرطانهايي بيشتر در بين كودكان و نوجوانان ديده مي شود؟
** خوشبختانه در مقايسه با بزرگسالان، ابتلاي كودكان و نوجوانان به سرطان كمتر است، به طوري كه در فرانسه، هر سال 1800 تا 2000 مورد جديد مشاهده مي شود. با اين حال، سرطان دومين عامل مرگ و مير كودكان پس از تصادفات است. تومورهاي مغزي، سرطان خون و تومورهاي فضاگير ( نوروبلاستومها كه معمولاً از دستگاه عصبي خود مختار يا از مدولاي فوق كليه نشأت مي گيرد، سرطانهاي اعصاب سمپاتيك، كليه و استخوان) شايعترين انواع سرطان در بين بچه هاست.
* امروزه براي كدام يك از اين سرطانها درمان شناخته شده اي وجود دارد؟
** بايد خاطرنشان كرد كه در مجموع، 70 درصد بيماران كودك بهبود مي يابند. در واقع سرطان كودكان را به سه دسته تقسيم مي كنيم:
- گروه اول، سرطانهايي كه در بيشتر موارد به كمك درمانهاي غير تهاجمي مي توانيم آنها را درمان كنيم. در اين صورت بيمار مي تواند كيفيت مطلوب زندگي خود را حفظ كند كه موضوع بسيار مهمي است و پس از بهبود، بيماري عواقبي در پي ندارد. لنفوم (هر اختلال نئوپلاسمي بافت لنفوئيدي، اغلب در مورد لنفوم بدخيم به كار مي رود)، تومور كليه (حتي در صورت متاستازيك)، نوروبلاستومهاي مشخص (ساركومي نشأت گرفته از دستگاه عصبي و عمدتاً متشكل از نوروبلاستها كه اغلب شيرخواران و كودكان زير 10 سال را مبتلا مي كند و معمولاً از دستگاه عصبي خود مختار يا از مدولاي فوق كليه منشأ مي گيرد) از جمله اين نوع سرطانها هستند.
- نوع دوم سرطانهايي هستند كه درصد درمان آنها بالاست، اما نياز به درمانهاي دشوار است و احتمال عوارض طولاني مدت نيز در آنها وجود دارد، مانند سرطان استخوان كه در اغلب موارد به گذاشتن پروتز مي انجامد.
- گروه آخر سرطانهايي هستند كه درمان مناسبي براي آنها شناخته نشده است. بعضي از تومورهاي مغزي از اين جمله اند. در مورد تومورهاي مغزي، حتي اگر كودك بهبود پيدا كند و به سن بزرگسالي برسد، در كيفيت زندگي او تأثيرگذار بوده و مشكلاتي در پي خواهد داشت. ضايعات مربوط به سرطان، حتي اگر با روشهاي مناسب درماني مانند پرتودرماني، معالجه شود، باز هم ممكن است عوارضي داشته باشند.

* چه تفاوتي بين سرطان كودكان و سرطان بزرگسالان وجود دارد؟
** در بزرگسالان، نخست سلولهاي سرطاني در يك اندام يا بافت شروع به رشد و تكثير مي كنند و پس از آن بدون در نظر گرفتن درمان، بيماري معمولاً بسيار آرام به سمت مرحله متاستازي پيش مي رود. سرطانهاي كودكان چه از نوع تومورهاي فضاگير و چه سرطانهاي متاستازيك، بسرعت پيشرفت مي كند. در واقع اين روند رشد بسيار سريع، تشخيص دقيق بيماري را مشكل مي كند و بايد گفت كه پيشرفت سرطان بزرگسالان، به هيچ وجه قابل مقايسه با سرطان كودكان نيست.
* علم پزشكي در زمينه روشهاي درماني به چه موفقيتهايي دست يافته است؟
** در ارتباط با درمان لنفوم به نتايج و پيشرفتهاي چشمگيري دست يافته ايم: روشهاي جديد شيمي درماني با كاهش دوز سيكلوفسفاميد (داروي ضد سرطان براي درمان لنفوم ها و لوسمي ها) و مدت مصرف، موجب كاهش آسيبهاي شيمي درماني شده و در نهايت بهبود بالاي بيماري تا سطح 90 درصد را به همراه دارد. در اين صورت، كيفيت بالاي زندگي بيمار نيز تضمين مي شود. همچنين با اين روش، احتمال عقيم شدن پسران پس از دوره درمان تقريباً به صفر مي رسد. از ديگر پيشرفتها در روشهاي درماني مي توان به درمان تومورهاي مغزي اشاره كرد؛ به اين ترتيب كه براي كودكان زير 5 سال مبتلا به تومورهاي مغزي از اين پس تنها شيمي درماني تجويز مي شود. از آنجا كه عوارض جانبي پرتو درماني تأثيرات منفي بر قدرت يادگيري كودكان دارد، مزيت شيوه جديد، كاهش اين آسيبهاست.
* در چه مواردي كودكان بيمار به روان درمانگر نياز دارند؟
** ابتلا به سرطان هميشه با نااميدي و احساس از دست دادن زندگي همراه است، كه اين مسأله نه فقط براي كودك بلكه براي خانواده و نزديكان او نيز پيش مي آيد. در اغلب موارد لازم است كه همه اعضاي خانواده مورد حمايت قرار گيرند. به همين دليل حضور روان شناس و روان پزشك كنار خانواده، در تمام لحظات از زمان اطلاع بيماري تا طي دوره درمان ضروري است.
* چه اقدامات مؤثر ديگري را براي كمك به خانواده ها توصيه مي كنيد؟
** در حال حاضر مشغول ارزيابي برنامه اي براي مراقبت كودكان بيمار هستيم تا اين كودكان بتوانند كنار اعضاي خانواده و در رابطه نزديك با كادر پزشكي و مركز سرطان شناسي، دوره درمان را سپري كنند. مطالعات و بررسيها نياز به تحقيقات بيشتر دارد. گروههاي پزشكي زيادي نيز در حال مطالعه بر روي داروهاي جديد ضدسرطان هستند. اين پژوهشها در دو زمينه انجام مي شود: تحقيق روي ماهيت سلولهاي سرطاني و روشهاي درماني. براي شناخت ماهيت سلولها، ژنها مورد مطالعه قرار مي گيرند. در مورد روشهاي درمان، تحقيق بر روي پادتنهاي تك دودماني (مشتق از يك سلول واحد) انجام مي شود. اين پادتنها در عين حال كه سلولهاي سرطاني را از بين مي برند، آسيبي به سلولهاي سالم نمي رساند و اين مزيت برتر آنها نسبت به روش شيمي درماني است.
منابع: fr.integrascol.www
fr. ParisMatch.www

[Google]