تالارهای گفتگوی انجمن دانش پژوهان ایران

[noreddin]

سايه پوتين بر هرم قدرت در روسيه

سعيد داور
كابينه اي كه «ولاديمير پوتين» به ديميتري مدودف، رئيس جمهور روسيه معرفي كرده است، يك كابينه آهني است. دولتي با چهره هاي امنيتي و تركيبي كاملا «ك.گ.ب» كه از تجربيات سازمان امنيت شوروي براي اداره كشور، كاملا استفاده مي كند. ساختار نخست وزيري روسيه در دوران رياست جمهوري پوتين، با نظر او، تركيب خود را پيدا كرده بود و اساسا مدودف هيچ دخالت مستقيمي كه بر تصميم گيري ها موثر بوده باشد، نمي توانست در اين برنامه سياسي اجرايي كه قدرت اصلي در داخل فدراتيو روسيه شناخته مي شود، داشته باشد. اكنون پوتين، همان تركيب را عمدتا به نهاد رياست جمهوري و داخل كرملين و دفتر رياست جمهوري انتقال داده است. مفهوم اين كار، اعمال كنترل بر تحولات و رفت و آمدهاي كرملين و در جريان قرار گرفتن «نخست وزير پوتين» از امضاها و مكاتبات عادي و محرمانه اي است كه در كاخ كرملين جريان خواهد داشت. رئيس جمهور جوان، كه مي توان او را «پسر مودب» ناميد، هيچ انتخاب خاصي نكرده است و «دسته سن پترزبوركي ها» را در هرم قدرت تقويت كرده است.
«سرگئي ناريشكين»، معاون سابق نخست وزير، اكنون رئيس دفتر مدودف شده است. «نيكلاي پاتروشف» كه پيشتر، رئيس سازمان فدرال امنيت بود، اكنون «دبير شوراي امنيت روسيه» شده و «الكساندر بورتنيكف» معاون پاتروشف، كه مديريت «سازمان امنيت اقتصادي سازمان فدرال امنيت ملي» را برعهده داشت، اكنون «رئيس سازمان فدرال امنيت» گرديده است. ضمن آن كه «ناريشكين» هم عضو شوراي امنيت روسيه شده است. در واقع پوتين، گروه خود در رياست جمهوري را به «نخست وزيري» برده و اكنون «ايگور شووالوف» دستيار سابق رئيس جمهور به همراه «ويكتور زوبكوف» نخست وزير پيشين روسيه، هر دو معاونين اول پوتين شده اند.
همچنين «سرگئي اشتاتكو» (وزير انرژي)، «سرگئي لاوروف» (وزير خارجه)، «آناتولي سردوكوف» (وزير دفاع) و «سرگئي ايوانف» معاون اول سابق نخست وزير و معاون كنوني نخست وزير از جمله وزراي پرسابقه كابينه قبلي هستند كه در كابينه مدودف حضور دارند.
«مدودف»، بخشي از اين وزرا و مقامات را، عملا و علنا در شوراي امنيت روسيه معرفي و تثبيت ساخته است.
پوتين، آژانس هاي فدرال صنايع، ساخت و ساز و خدمات شهري، بهداشت، انرژي و هوانوردي را حذف كرده است مشخص است كه «ولاديمير پوتين» با برنامه عمل مي كند و حتي از محتواي نامه وي به «مدودف» برخورداري از موضع قدرت، كاملا واضح و آشكار است، انتشار اين نامه براي متوجه كردن مردم به موقعيت پوتين صورت گرفته است. پوتين به رئيس جمهور كه از نظر اداري مقام ارشد وي محسوب مي شود، تاكيد كرده كه اسامي وزراي دولت را «با هم بررسي خواهيم كرد» در حالي كه نخست وزير فقط بايد منتظر تاييد و يا رد رياست جمهوري بماند.
از زمان «لاورنتي بريا»، رئيس مقتدر كا.گ.ب در دوران «ژوزف استالين»، تا لحظه اي كه «يوري آندروپوف» عضو دائمي پوليت بورو (دفتر سياسي حزب كمونيست) شد، آندروپوف، اولين رئيس امنيتي دفتر سياسي حزب بود.
« از دوران استالين، بيش از يك عضو پوليت بورو با «كا.گ.ب» روابط خصوصي نداشت ولي در سال 1973 ميلادي از 17 عضو پوليت بورو، سه نفر آنان به نام هاي آندروپوف، «الكساندر. شلپين» و «آرويد پلشه» عمده كار خودرا در كا.گ.ب گذرانده بودند. چهارمين عضو پوليت بورو نيز «كريل مازورف» است كه در جنگ جهاني دوم، فرمانده قواي پارتيزان پليس مخفي شوروي بود.
«شلپين» از 1958م تا 1961 ميلادي رئيس كا.گ ب بود و پيشتر نيز رياست اتحاديه كارگري شوروي را برعهده داشت، حتي ژنرال «الكساندر پانيوشكين» سفير شوروي در چين و آمريكا، عضو كا.گ.ب و كميته مركزي حزب كمونيست بود و چنين مواردي باز هم وجود داشتند.
در حقيقت «كا.گ.ب» از اين طريق حتي به تربيت رهبران جديد كشور، عملاً روي آورده بود و صرفاً به دليل خيانت و اهمال كاري هاي رهبري ارشد حزب و برخي مقامات طراز اول «كا.گ.ب»، كنترل امور كشور را از سال 1988 ميلادي تا سال هاي واپسين «بوريس يلتسين» از دست داد ولي با وارد كردن «ولاديمير پوتين» به كرملين، تاكنون قدرت تعيين رهبري و مديريت روسيه را، با استفاده از آموزش ها وتربيت اتحاد شوروي، مجدداً كسب كرده است.
در كابينه و اطراف «مدودف» نيز، چهره هاي امنيتي كه تربيت شدگان آندروپوف هستند، چيده شده اند و فردي مثل «بورتينكف» كه رئيس سرويس امنيت فدرال در سنت پترزبورگ بود، اكنون رئيس جديد سرويس امنيت فدرال روسيه شده و جزو «دارو دسته هاي سنت پترزبورگي پوتين» شمرده مي شود. اگرچه خود «مدودف» نيز، جزو همين دارو دسته مي باشد و توسط پوتين به مسكو آورده شده است.
رئيس جمهور جديد روسيه، هيچ تغييري غير از تحولي كه اقتدار گروه پوتين را تأمين و تثبيت سازد، صورت نداده است، ولي اين امر به آن معنا نيست كه امكان هيچ كشمكشي در آينده بين پوتين و مدودف وجود ندارد. شايد وسوسه قدرت، رئيس جمهور را روبروي پوتين قرار دهد و يا تحريك هاي غرب در جريان سفرهاي آتي رئيس جمهوري، وي را به استقلال عمل در رياست جمهوري سوق دهد و يا حتي تا پايان دوره رياست جمهوري، همين «پسر مؤدب» باقي بماند و مشكلي پيش نيايد. ولي آنچه كه مشخص است پوتين با آشنايي كامل به روحيات مدودف او را به عرصه قدرت كشانده و نبرد اين دو در كرملين، دشوار به نظر مي رسد. در شرايط فعلي- «رياست جمهوري و نخست وزيري» در يك «مارش امنيتي» سان مي دهند. برنامه ريزي ها در حوزه داخلي و خارج از كشور، مي تواند كاملاً هماهنگ باشد. اين به معناي تمركز بيشتر نهادهاي دولتي و به خصوص «سيستم امنيتي كشور» بر روي تمام تغيير و تحولات و تصميم گيري ها مي باشد. در چنين سيستمي كه براي كشوري با خصوصيات، ناهمگوني ها و وسعتي مانند روسيه يك مسئله حياتي و غيرقابل اجتناب است، مشكلات كمتري در زندگي مردم و سياست خارجي و امور دفاعي امنيتي ديده خواهد شد.

[Google]