تالارهای گفتگوی انجمن دانش پژوهان ایران

[noreddin]

آرزوي همه...

همه ما مي خواهيم فرشتگان را ببينيم؛ اين جزء آرزوهاي ماست. ملائكه وسائل رحمت الهي اند. به اذن خدا مدبرات امرند. بركات به وسيله اينها نازل مي شود، وحي به وسيله اينها نازل مي شود، روزي به وسيله اينها نازل مي شود. و خداي سبحان آنها را به عنوان رسول خود انتخاب كرد كه فرمود: جاع ل الملائ كه رسلاً اول ي اجن حه مثني و ثلاث و رباع (1). لذا همگان علاقه مندند فرشته ها را ببينند.
ديگران، يعني كفّار و مانند آن تا نميرند ملائكه را نمي بينند ولي مردان الهي، همان ها كه وارثان راستين انبيايند، چون با مرگ ارادي مردند؛ موتوا قبل أن تموتوا (2)، ممكن است با فرشته ها در تماس باشند. و اين هم جزء مهمترين آرزوهاي انسان است. اگر كسي با فرشته در تماس بود، ديگر قبح گناه را مي فهمد، طعم تلخ گناه را مي چشد و ديگر به سراغش نمي رود.
در سوره مباركه فرقان دارد كه: مشركان و كافران مي گفتند اگر ملائكه اي هست، پس چرا ما نمي بينيم؟ علاقه شان اين بود كه ملائكه را ببينند. ذات أقدس له فرمود: يوم يرون الملائ كه، امّا لا بشري يومئ ذ ل لمجر مين و يقولون ح جراً محجوراً (3). روزي فرا مي رسد كه اينها فرشته ها را مي بينند، امّا آن روزي است كه مردند. چون در حال احتضار بالأخره برخي فرشتگان، مأمور قبض ارواح اند. آنها شايد عزرائيل (سلام الله عليه) را نبينند، چون كمتر كسي در حال مرگ عزرائيل را مي بيند. غالب مردم همان مأموران و زير مجموعه حضرت ايشان را مي بينند.
اما همين فرشتگان قبض ارواح؛ اينها وقتي هنگام قبض روح مي آيند، نسبت به مؤمنين خوش برخورد اند و نسبت به كفّار بد برخوردي دارند. آن دو آيه اي كه در قرآن كريم اشاره دارد به اينكه فرشتگان هنگام قبض ارواح تبهكاران، يضر بون وجوههم و ادبارهم (4)، همين است. عده اي در هنگام قبض روح بسيار به شان سخت مي گذرد، خيلي بر آنها دشوار است.
امّا همين فرشتگان هنگام قبض ارواح مؤمنين سلام عرض مي كنند. سلاأ عل يكم ط بتم فادخلوها خال دين (5). تتوفّاهم الملائ كه طيّبين (6). فرشتگان هنگام قبض ارواح اينها، در كمال طيب و طهارت حضور و ظهور دارند. در كمال رفاه و امنيّت جان اينها را قبض مي كنند. به طوري كه قبض روح مؤمن براي او مثل بوئيدن يك گل ياس است و در هنگام جان دادن هيچ زحمتي براي مؤمن نيست چون تمام رنج ها و دشواري ها را مؤمن در حال حيات تحمّل كرده است.
بنابراين آن روايتي كه مرحوم كليني نقل كرد و بزرگان ديگر هم نقل كردند كه هيچ لذتي براي مؤمن به اندازه لذت مرگ نيست، به اين علت است كه او انبياء را مي بيند، اولياء را مي بيند، روح را در كمال احترام به فرشتگان تقديم مي كند.
حالا اگر كسي با فرشته مأنوس بود، ديگر لازم نيست به او بگويند: گناه نكن! زيرا او اين بدي گناه را احساس مي كند. از بيان نوراني رسول گرامي (ص) است كه: تعطّروا ب الست غفار لا تفضحنّكم روائ ح الذّنوب (7). يعني خود را با استغفار معطّر كنيد، كه مبادا بوي بد گناه شما را رسوا بكند. معلوم مي شود گناه بد بو است. حالا كسي كه شامّه اش بسته است، استشمام نمي كند. مردان الهي بوي بد گناه را استشمام مي كنند، اگر كسي فرشتگان را ببيند، يك همچنين نعمتي نصيب اش مي شود.
سايه اي يا نور؟
مطلب بعدي آن كه سايه در قبال نور است؛ هر جا نور مي رود، سايه در قبال او به سمت ديگر مي رود. ما بايد برايمان روشن بشود كه بالأخره سايه ايم يا نور. اين ظلّ و نور را قرآن در قبال هم قرار داده؛ به ما هم گفتند: شما خودتان را وزن كنيد. همانطوري كه گفتند: موتوا قبل ان تموتوا، گفتند: حاس بوا انفسكم قبل ان تحاسبوا، ز نوا قبل ان توزنوا(. قبل از اينكه شما را وزن كنند، شما خودتان را وزن كنيد.
ما الآن بايد خودمان را بسنجيم كه نوريم يا سايه، تاريكيم يا روشن. همه ما علاقه منديم كه بفهميم درون ما روشن است يا تاريك! قرآن كريم يك مثالي ذكر مي كند؛ مي فرمايد آن كه در صراط مستقيم نيست، به منزله ظلّ است و سايه و آني كه در صراط مستقيم است، نور است.
ألم تر لي ربّ ك ك يف مدّ الظّ ل ...، ثمّ جعلنا الشّمس عل يه دليلاً ثمّ قبضناه ل ينا قبضاً يسيراً (9). در آن بخش از سوره مباركه فرقان كه هدايت و ضلالت را تشريح مي كند، سايه و نور را هم در كنار آنها به عنوان مثال ذكر مي كند. مي فرمايد: بالأخره سايه هميشه در جهت خلاف نور حركت مي كند. نور در يك طرف است، اين در طرف ديگر.
اين كتاب و سنّت نبوي و اهل بيت (ع)؛ نور است. ما اگر ن شآءالله در جهت وفاق اينها باشيم، واقعاً نوريم، روشنيم. اگر آنها در يك جهتي اند، ما رويمان به جهت ديگر است؛ معلوم مي شود تاريكيم. از سوي ديگر وقتي نور شديم؛ هم راه خودمان را درست تشخيص مي دهيم، هم راهنماي ديگران هستيم.
¤ سخنراني آيت الله جوادي آملي
در جلسه درس اخلاق - قم؛ 8 ارديبهشت 1384
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(1) فاطر . 1
(2) بحار الأنوار . ج69 . ص 59
(3) رقان . 22
(4) محمد . 27
(5) زمر . 73
(6) نحل . 32
(7) الأمالي ل لطوسي . ص 372
( وسائل الشيعه . ج 16 . ص 99
(9) فرقان . آيات 45 و 46
¤ خوان حكمت دوشنبه و پنجشنبه هر هفته منتشر مي شود.

[Google]