تالارهای گفتگوی انجمن دانش پژوهان ایران

کامران مقیمی

آثار هنري بايد با زبان جهاني عرضه شوند

گفتگو با استاد يد ا. . . كابلي خوانساري

در سال 1319 پس از وفات سعيد گلستانه استاد خط شكسته نستعليق ، ركود طولاني و عظيمي در پيشرفت اين خط رخ داد و اين ركود تا سال 1350 ادامه يافت و تا آن سال ( 1350 ) اغلب خوشنويسان با يك ديدگاه سليقه اي و غير اصولي به اين خط مي پرداختند . در سال 1350 دوباره حركت عظيمي در اين امر انجام گرفت و خوشنويسان با تهيه عكسها و فتوكپي هايي كه در دسترس بود اين خط زيبا را به جريان انداختند . استاد « يدا. . . كابلي خوانساري » در اين ميان نقش مهمي را ايفا كرد . استاد از جمله افرادي بود كه از سال 1350 تاكنون به دليل احساس وظيفه و تعهد نسبت به اين امر مهم مشغول فعاليت و آموزش خط شكسته نستعليق مي باشد .

ايشان بيش از يك دهه از سال 1350 ، به تنهايي به آموزش خط نستعليق در انجمن خوشنويسان ايران پرداخته و بنوعي ديگر بار اين خط زيبا و تبحر انگيز را در ايران پايه ريزي كردند با ايشان گفتگويي داشتيم .

-- چه عواملي در ترويج و توسعه اين هنر در دوران معاصر مؤثر هستند ؟

تعليم و آموزش ، برگزاري نمايشگاههاي متعدد ، جزوه هاي آموزشي ، كتابهاي راهنماي شكسته خواني و مجموعه آثار نمايشگاهي نقش مؤثري در ترويج و توسعه اين هنر ايفا مي كنند .

-- بهترين شيوه شكسته نويسي را كدام شيوه مي دانيد ؟

شيوه شكسته نويسي از زماني كه در نيمه دوم قرن 12 درويش عبدالمجيد طالقاني ستاره تابناك خط شكسته اين خط را به نهايت كمال و زيبايي رساند و آن را قانونمند نمود ، بقدري زيبايي و تحول و تكامل درآن پايدار گشت كه حتي پس از دو ونيم قرن همه مشتاقان به آن روي آوردند و بي چون و چرا تا به امروز همان مكتب و شيوه قابليت خود را حفظ كرده است . بنده نيز تا حدود دو دهه پيش همان سبك و سياق را ادامه مي دادم ليكن معتقدم با توجه به اينكه عصر كنوني دوران توسعه ارتباطات است و كامپيوتر و اينترنت جهاني يكپارچه را در خود جاي داده است بايد خوشنويسي نيز با زمان پيش رود .

در چنين شرايطي انتظار مي رود آثار هنرمند برخوردار از يك ابعاد امروزي و جهاني باشد ، تا در همايشهاي بين المللي هنر خوشنويسي امروزي از بالندگي و از تنوع و ابعادي متفاوت با آنچه در گذشته تكرار شده ارائه شود . قطعاً اين ميسر نمي شود مگر اينكه شخصي با سير و سلوك مكاتب گذشته پيش رفته باشد و با بهره مندي از نمونه هاي سنتي و الگوهاي ناب دوره هاي پيشين و نيز بهره مندي از ذوق و خلاقيت خودكاري تازه خلق كند .

-- تركيب بندي در خط شكسته به چه نحوي است ؟

تركيب بندي و طراحي صفحه در خط شكسته از اهميت بسياري برخوردار است ، چرا كه خط شكسته به دليل پيچش هاي بسيار در كلمه وسط ، كليات تركيب آن نيز از فرم خاصي تبعيت مي كند .

تركيب بندي در اقلام ريز و شكل سنتي منطبق بر شيوه قدماست كه غالباً از يك قلم استفاده شده است و بكلي با آنچه ، امروز مورد نظر بنده مي باشد كه تركيبي از اقلام مختلف از غبار تاجلي و شش دانگ صفحه مي باشد ، كاري متفاوت است .

در اين شيوه هر قطعه اي فرم و فضاو تركيبي خاص خود را پيدا مي كند و شايد عمده ترين تحولي كه در خط امروز و در صفحه آرايي خط شكسته پديد آمده ، همين تنوع و تازگي است .

-- آيا شيوه درويش عبدالمجيد طالقاني قابل ارائه در اين زمان هست ؟

شيوه درويش عبدالمجيد كه يك ساختار با ويژگيهاي عصر خودش را دارد و بيشتر در جهت ارسال و مراسلات بكار رفته است . چنانچه با اين كاربرد مورد استفاده قرار گيرد ، مي بايد در شكل ساده تر و اتصالات كمتر بكار رود .

-- چرا اقلام دانگ جلي و كتيبه در شكسته نويسي استفاده نمي شود ؟

خط شكسته بدليل اينكه اصولاً خطي بود ، كه كاربرد اقلام ريز داشته است ، مردم و صاحبان سليقه ، كمتر به سراغ اين خط رفته اند ديگر اينكه بدليل دشواري خواندن مورد استفاده واقع نشده است اما آنگونه نيست كه قابليت كتيبه نگاري را نداشته باشد .

-- آيا نمونه كتيبه شكسته وجود دارد ؟

بلي ، بطور نمونه ، گنبد و بارگاه حكيم عمر خيام كه از خط شكسته تعليق به شيوه مطلوبي كتيبه نگاري شده است ، يا بناي سفارت ايران در عشق آباد كه كتيبه بلندي به خط شكسته جلي و قابل توجهي در آن به اجرا در آمده است .

بطور يقين چنانچه از اين خط در ابنيه هاي تاريخي يا فرهنگي استفاده شود معلوم خواهد شد كه چه ابعاد قابل توجهي را در بر خواهد داشت .

-- سرعت خوشنويسي در خط شكسته چگونه است ؟

خط شكسته در بدو پيدايش عمدتاً به دليل سرعت در نوشتن پديدار گشت و با رها شدن قوسها و سايش دندانه ها و اتصالات حروف و كلمات در خط نستعليق بوجود آمد .اين رهايي و روان شدن تا جايي رسيد كه پيوستگي هاي بي شماري را به دنبال داشت كه همين امر موجب دشوار شدن خواندن آن شد .

-- چرا روي سياه مشق شكسته كاري انجام نشده و به صورت تخصصي همانند نستعليق كار نمي کنيد ؟

عمدتاً اين نارسايي بيشتر به دليل اين بوده كه قلم اين خط ريز و كاربرد آن در تحرير ، مكاتبات و مراسلات بكار رفته و هيچگاه در فرم سياه مشق ظاهر نشده است .

-- توسعه و ترويج و امكانات فضاي آموزشي شهرستانها را چگونه ارزيابي مي كنيد ؟

تلاشهاي زيادي در اين مورد صورت گرفته است ما با چاپ كتابهاي آموزشي و تعليماتي و از طرفي نيز تعليم مكاتبه اي و ارتباط وسيع آموزشي از طريق پست و همچنين سركشي و برگزاري نمايشگاه و ديدار نزديك با هنرجويان و برگزاري جلسات بحث و گفتگو پيرامون مسائل كيفي در پي رفع نياز هنرجويان شهرستاني برآمديم كه بسيار مؤثر واقع شد ، به طوري كه در جاي جاي اين كشور حتي در دورترين نقاط مرزي شاهد كارهايي هستيم كه از ميان چهره هاي مستعد و مشتاق و پرتوان و پر جوش به چشم مي خورند و حتي در جشنواره هاي كشوري و گاه بين المللي به توفيقات عظيمي دست يافته اند .

در پايان از اينكه اين فرصت را در اختيار ما گذارديد نهايت تشكر و سپاسگذاري را داريم .

بنده هم براي شما آرزوي موفقيت و سلامتي دارم

برگرفته از : http://www.mamasani.blogfa.com/post-107.aspx[/img]

Google · Posted: Mon Jun 23, 2008 6:09 pm Post subject: Adv