تالارهای گفتگوی انجمن دانش پژوهان ایران

HABIB · 100000 Joined: 15 Apr 2008 Posts: 530

مژگان جمشیدی: روز 22 فروردین ماه سال جاری مقاله‌ای درباره شانه‌دار مهاجم دریای خزر و آخرین راهکارهای کنترل آن تحت عنوان «هیولایی که خزر را بلعید» در صفحه دانش به چاپ رسید که بازتاب‌های مختلفی به دنبال داشت. دکتر ابوالقاسم روحی در این مقاله به بررسی چگونگی ورود شانه‌دار به دریای خزر و خساراتی که این گونه جانوری به صنعت شیلات ایران وارد ساخت، پرداخته و در عین حال تنها روش مبارزه با این گونه مهاجم و غیربومی را مبارزه بیولوژیک معرفی کرده بود که تا امروز مورد توافق مجامع علمی داخلی و خارجی نیز واقع شده است. به دنبال چاپ این مقاله، پروفسور احمد کدیش، رئیس موسسه مطالعات دریای سیاه در ترکیه، که سال‌ها روی شانه‌دار مهاجم کار کرده، مقاله کوتاهی درباره کنترل بیولوژیک شانه‌دار به رشته تحریر در آورد و در چند سطر نخست این مقاله نیز تاکید کرد که این نوشتار تنها برای روزنامه کارگزاران تهیه شده است. مقاله مورد نظر که در ادامه آمده، نوشتار این پروفسور ترک‌زبان است که توسط دکتر احمد روحی، پژوهشگر بخش اكولوژی آبزیان پژوهشكده اكولوژی دریای خزر برای روزنامه کارگزاران ترجمه شده است.
او که همچون دکتر روحی، یکی از مدافعان مبارزه بیولوژِیک با شانه‌دار مهاجم است، بر این باور است اگر ایران به جای روش فیزیکی و استفاده از امواج آگوستیک که احتمال نابودی سایر آبزیان را هم به دنبال خواهد داشت، با ابزار بیولوژیک به مبارزه با شانه‌دار برود نتیجه بهتری می‌گیرد. این در حالی است که به رغم تمامی مطالعات صورت گرفته درباره مبارزه بیولوژِیک توسط کارشناسان داخلی و خارجی، هم‌اکنون وزرات جهاد کشاورزی بی‌توجه به نظرات کارشناسی درصدد اجرای مبارزه فیزیکی با شانه‌دار است؛ روشی که ریسک خطر آن به شدت بالاست و تنها گذشت زمان می‌تواند ثابت کند که تاباندن امواج در دریا در عین حال که می‌تواند شانه‌دار را از بین ببرد، در درازمدت چه اثرات سوئی روی سایر موجودات خواهد گذاشت.
با این حال، جای شگفتی است که وزیر جهاد کشاورزی نتایج حاصل از تحقیقات چندین و چند ساله برای مبارزه بیولوژِیک را کنار می‌گذارد و در عوض روشی را قبول می‌کند که هنوز در هیچ کجای دنیا بی‌خطر بودن آن به اثبات نرسیده است. نکته قابل توجه اینکه افرادی که موافق این روش هستند و روی آن مطالعه می‌کنند، بیشتر از آنکه اکولوژیست یا زیست‌شناس باشند، متخصص در علوم فیزیک نظری و مهندسی و ... هستند و شاید به همین دلیل است که امروز بی‌توجه به عواقب تاباندن امواج آگوستیک در دریا، برای شانه‌دار خزر نسخه مبارزه فیزیکی می‌دهند؛ غافل از اینکه این امواج اگر قادر باشد یک موجود زنده را از پا در آورد، قطع یقین روی سایر موجودات نیز تاثیرگذار است.

پروفسور احمد کدیش* : این روزها دیگر وقت آن است که اقدام عملی برای نجات دریای خزر با پشتوانه عظیم علمی انجام شده صورت پذیرد. اجرای 7 پروژه باارزش تحقیقاتی و کاربردی و تجربه گرانسنگ دریای سیاه و حل مشکل اینچنینی پس از پیدایش معضل شانه‌دار Mnemiopsis leidyi یا همان هیولای سفید در این دریا، حکایت از آغاز یک سری اقدامات اجرایی در دریای خزر دارد.
برای حل مشکل شانه‌دار مهاجم به دریای سیاه در سال 1980 دانشمندان حاشیه دریای سیاه و محققان بین‌المللی پس از سال‌ها مطالعه تحقیقاتی 6 راهکار و دستورالعمل پیشنهاد کردند (GESAMP, 1977) که شامل کنترل مکانیکی، شیمیایی، فیزیولوژیکی، ژنتیکی، اکولوژیکی و بیولوژیکی بوده است. این محققان پس از 20 سال مطالعه و تحقیق و انجام آزمایش‌های مختلف با آزمون و خطا در نهایت با توجه به گستردگی اکوسیستم و عدم امکان مبارزه مکانیکی و شیمیایی، پرهزینه‌بودن، اجرایی نبودن آزمایش‌های فیزیولوژیکی و ژنتیکی و عدم دسترسی آسان به تغییر شرایط اکولوژیک و زیستی اکوسیستم دریای سیاه به مبارزه بیولوژیک رای دادند. استفاده از جانوری شبیه به شانه‌دار «منیوپسیس» (Mnemiopsis) با نام اختصاصی «بروآاواتا» (Beroe ovata) به‌دلیل داشتن 2 خصوصیت منحصر به فرد از علل انتخاب راه حل «کنترل بیولوژیک» بوده است. نخست اینکه این گونه شکارچی تخصص بالایی در نحوه تغذیه خود دارد که از این رو در مراحل لاروی نیز فقط منحصرا از منیوپسیس تغذیه می‌كند و دوم اینکه سرعت تولید مثل و باروری آن تقریبا مانند منیوپسیس است، بنابراین جمعیت آن همانند شكارش رشد می‌کند.
بر اساس این دستاورها، در سال 1999 میلادی کشورهای حاشیه دریای سیاه در حال تصمیم‌گیری برای معرفی این شکارچی به اکوسیستم بودند که ناگهان این گونه خود توسط آب توازن کشتی وارد دریای سیاه شد. با ورود این جانور مهاجم و بررسی مستمر آن در این دریا بعد از گذشت 2 سال محققان از جمله اینجانب پروفسور احمد کدیش، به اثرات اعجاب‌آور آن پی برده و نتایج تحقیقات را در محافل علمی بزرگ دنیا منتشر کردیم. بعد از ورود این گونه، نتایج تحقیقات اخیر نیز حاکی از آن است که ورود «بروآ اواتا»، سبب شده هم میزان جمعیت ماهیان دریای سیاه که پیش از این در وضعیت اسفناکی قرار گرفته بود مجددا بازسازی شود و هم اینکه تمامی گونه‌های پلانکتونی که خوراک ماهی‌های دریای سیاه بودند و بعد از ورود شانه‌دار ناپدید شده بودند هم اکنون مجددا پدیدار شوند.
در ایران نیز اقدامات و فعالیت‌های بسیار ارزنده‌ای در طول سال‌های متمادی توسط کارشناسان بین‌المللی با مدیریت اینجانب و کارشناسان ایرانی دیگر برای مبارزه با شانه‌دار مهاجم دریای خزر انجام گرفت. آنچه در مورد «بروآ» در ایران مشخص شد، این بود که این شکارچی نمی‌تواند به خودی خود با آب توازن کشتی‌ها از دریای سیاه به دریای خزر وارد شود. چرا که یکی از عمده‌ترین این دلایل تفاوت شوری آب دریای خزر با آب دریای سیاه است. این شکارچی در آب با شوری 18 میلی‌گرم در هزار دریای سیاه به صورت کاملا طبیعی تطابق داده شده ولی تاکنون نتوانسته به آب‌های دریای خزر با شوری 12 میلی‌گرم وارد شود.
از این رو کارشناسان موسسه تحقیقات شیلات ایران به سرپرستی دکتر ابوالقاسم روحی و سایر کارشناسان مجرب خارجی و بین‌المللی مجامع حفاظت محیط‌زیست دریایی سازمان ملل و به سرپرستی اینجانب از کشور ترکیه با اجرای پروژه موفقیت‌آمیز سازگاری گونه شکارچی دریای سیاه به آب‌های دریای خزر موفق به سازگار كردن تدریجی این جانور به آب دریای خزر در فعالیت‌های آزمایشگاهی شده و موفق به اثبات تغذیه اختصاصی این شکارچی تنها از شانه‌دار دریای خزر شدیم.
از سوی دیگر، در نشست منطقه‌ای کارشناسان کشورهای حاشیه دریای خزر که در تاریخ 21 خرداد ماه سال 1385 در سالن همایش‌های صدا و سیما در تهران برگزار شد، مطالعات این گروه مورد پذیرش تمامی کارشناسان حاضر در جلسه نیز قرار گرفت. فعالیت تحقیقاتی و کاربردی این گروه بزرگ علمی ثابت كرد که تنها راه کنترل شانه‌دار خزر استفاده از این شکارچی تخصصی یعنی «بروآ» به‌عنوان کنترل بیولوژیک است. کنترل بیولوژیک تنها راه نجات زندگی آبزیان دریای خزر از بند هیولای شانه‌دار است.
* رئیس موسسه مطالعات دریای سیاه و محقق انستیتو علوم دریایی دانشگاه ترکیه

Google · Posted: Fri May 09, 2008 11:07 pm Post subject: Adv

HABIB · 100000 Joined: 15 Apr 2008 Posts: 530

واكنش دانشجویان بوعلی همدان
جمعی از دانشجویان دانشگاه بوعلی سینا در اعتراض به آیین‌نامه جدید انضباطی منتشر شده در این دانشگاه با برگزاری تجمعی در دانشكده علوم پایه اعتراض خود را به این آیین‌نامه اعلام داشتند. بنا بر گزارش خبرنامه بوعلی سینا در این تجمع كه در مقابل در‌های پلمب شده انجمن اسلامی دانشجویان این دانشگاه برگزار شد دانشجویان به بیان دیدگاه‌های خود پرداختن